Lãi suất liên ngân hàng qua đêm chạm đáy, thanh khoản liệu đã dồi dào?

Lãi suất liên ngân hàng qua đêm chạm đáy, thanh khoản liệu đã dồi dào?

Hôm 30/7, lãi suất cho vay qua đêm giữa các ngân hàng giảm về 0,7%/năm — vùng thấp nhất lịch sử. Nhiều bản tin gọi đây là dấu hiệu thanh khoản dồi dào.

Nhưng ngay trong chính bản tin đó còn ba con số nữa, ít người để ý: kỳ hạn 1 tuần 4,5%, 2 tuần 5,5%, và 1 tháng 6,9%.

Chênh lệch giữa vay một ngày và vay một tháng là 6,2 điểm phần trăm. Gần gấp mười lần.

Trước khi nói tại sao, cần hiểu lãi suất liên ngân hàng là gì. Đây là lãi suất các ngân hàng vay mượn lẫn nhau để bù đắp thiếu hụt tạm thời — không phải lãi suất bạn gửi tiết kiệm hay đi vay. Nó giống nhiệt kế đo trạng thái tiền trong hệ thống.

Và nhiệt kế này đang cho một kết quả lạ.

Nếu hệ thống thật sự thừa tiền, cả đường cong phải hạ xuống cùng nhau — vay ngày nào cũng rẻ. Ở đây chỉ có kỳ hạn một ngày rẻ đi, còn từ một tuần trở lên gần như đứng yên. Ngân hàng sẵn sàng cho nhau vay qua đêm gần như miễn phí, nhưng cho vay một tháng vẫn đòi gần 7%.

Nói cách khác: hệ thống thừa tiền trong ngày, nhưng vẫn thiếu vốn có kỳ hạn. Không ai tin trạng thái dư tiền này kéo dài quá 24 giờ.

Con số dưới nền cũng nói vậy. Tính đến giữa tháng 6, tín dụng toàn hệ thống tăng 6,38% trong khi huy động vốn chỉ tăng 4,3% — ngân hàng cho vay ra nhanh hơn hút tiền về. Lãi suất huy động kỳ hạn dài tại nhóm cổ phần vẫn quanh 6,2–6,5%. Chi phí vốn thật của ngân hàng không hề rẻ đi vì lãi qua đêm về 0,7%.

Có một chi tiết nữa đáng nhớ.

Ngày 2/3 năm nay, một tờ báo lớn đã chạy bài về việc lãi suất liên ngân hàng về 3% sau khi vọt lên gần 20%, kèm lời nhắc "vui thôi, đừng vui quá". Bốn tuần sau, ngày 28/3, lãi suất qua đêm đã lên lại 6,86%. Đến tháng 5 vượt 7%. Đầu tháng 6 có thời điểm chạm 10,1%.

Chuỗi cả năm 2026: khoảng 20% hồi tháng 2, xuống 3% tháng 3, lên gần 7% cuối tháng 3, hơn 10% tháng 6, rồi 0,7% cuối tháng 7.

Với biên độ dao động như vậy, mức lãi suất qua đêm của một phiên gần như không có giá trị dự báo.

Vậy nên nhìn vào đâu? Nhìn vào kỳ hạn 1 tháng, không phải qua đêm. Chừng nào con số 6,9% đó còn đứng yên, chừng đó câu chuyện "thanh khoản đã dễ thở" chưa được xác nhận. Khi nào nó lùi về vùng 4–5%, lúc đó mới là cải thiện thật.

Và cũng cần nói rõ phần rủi ro của chính nhận định này. Nếu trong hai ba tuần tới kỳ hạn 1 tháng giảm mạnh cùng với qua đêm, thì đây đúng là thanh khoản cải thiện toàn diện, và cách đọc ở trên phải xem lại. Đây là dữ liệu công bố hằng ngày, ai cũng kiểm tra được.

Cuối cùng, thông tin này không đòi hỏi hành động nào hôm nay. Nó là dữ liệu bối cảnh về chi phí vốn của hệ thống, không phải tín hiệu mua bán. Việc của chúng ta vẫn là chờ điểm mua an toàn và giữ kỷ luật quản trị rủi ro.

Một con số đẹp đứng một mình thường không nói lên điều gì. Đặt nó cạnh các con số khác mới thấy được câu chuyện thật.