Ngân hàng nào chịu được chính sách giảm lãi vay?
Đầu tháng 8, Ngân hàng Nhà nước có văn bản đề nghị các ngân hàng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa vay với lãi suất thấp hơn ít nhất 1% so với mức thông thường.
Nhiều người đọc tin này rồi hỏi: ngân hàng nào sẽ hưởng lợi?
Câu hỏi nên đặt ngược lại. Vì đây không phải ưu đãi dành cho ngân hàng — đây là khoản họ phải tự bỏ tiền ra gánh.
Vì sao đây là chi phí, không phải lợi ích
•Ngân hàng kiếm tiền bằng chênh lệch: huy động của người gửi với lãi thấp, cho vay ra với lãi cao hơn. Phần chênh đó gọi là biên lãi.
•Hình dung một cửa hàng gạo. Nhập vào 20.000 đồng một cân, bán ra 23.000. Lãi 3.000 đồng mỗi cân. Giờ có người đề nghị bán cho một nhóm khách với giá 22.000. Lãi còn 2.000.
•Cửa hàng không nhận thêm đồng nào. Họ chỉ mất bớt đi.
•Ngân hàng cũng vậy. Văn bản ghi rõ ngân hàng phải "chủ động tiết giảm chi phí, cân đối và bố trí nguồn lực" — nghĩa là không có ngân sách nhà nước bù phần chênh này.
•Vấn đề là biên lãi của ngành đang mỏng sẵn. Bình quân bốn quý gần nhất chỉ khoảng 3,15%, thấp nhất kể từ năm 2018. Trong 27 ngân hàng niêm yết, chỉ 3 ngân hàng có biên lãi trên 4%, còn 15 ngân hàng nằm trong khoảng 2–3%.
•Cắt 1% từ một biên lãi 2,5% là cắt gần một nửa.
Vậy ai chịu được?
Câu trả lời nằm ở chỗ ai mua được nguyên liệu rẻ hơn.
•Với ngân hàng, "nguyên liệu" chính là tiền gửi. Và có một loại tiền gửi gần như miễn phí: tiền để trong tài khoản thanh toán.
•Đây là tiền lương của bạn, tiền công ty giữ để chi tiêu hằng ngày — gửi vào nhưng rút ra bất cứ lúc nào, nên ngân hàng gần như không phải trả lãi. Trong ngành gọi tắt là CASA.
•Ngân hàng nào có nhiều loại tiền này thì giá vốn thấp, nên hạ 1% vẫn còn lãi. Ngân hàng phải chạy đua huy động tiết kiệm lãi cao thì hạ 1% là gần như hết biên.
•Số liệu quý I/2026: chỉ ba ngân hàng giữ được tỷ lệ này trên 30% — MB khoảng 33%, Vietcombank 32,9%, Techcombank 32,6%.
•Ba cái tên trên 27 ngân hàng. Đó là mức độ khan hiếm.
Yếu tố thứ hai: đã có sẵn khách hàng
•Ngân hàng nào đang cho doanh nghiệp nhỏ vay rồi thì chỉ cần gắn nhãn ưu đãi cho khoản đã có. Ngân hàng phải đi tìm khách mới thì vừa tốn công thẩm định, vừa nhận thêm rủi ro.
•Số liệu nửa đầu 2026: dư nợ cho doanh nghiệp nhỏ và vừa của Techcombank tăng 28%. VPBank có tăng trưởng tín dụng khoảng 25%, chủ yếu nhờ nhóm doanh nghiệp và doanh nghiệp nhỏ.
•Xét cả hai yếu tố, Techcombank là cái tên duy nhất em xác minh được là có mặt ở cả hai danh sách.
Ai chịu nặng nhất
Đây mới là phần ít người để ý.
•Văn bản nêu đích danh các ngân hàng nhà nước phải "tiên phong, gương mẫu". Nhưng chính nhóm này lại có biên lãi thấp nhất ngành, chỉ 2–2,6%, bởi lâu nay họ vẫn phải giữ lãi suất cho vay ở mức thấp để ổn định mặt bằng chung.
•Nói cách khác, bên được yêu cầu gánh nhiều nhất cũng là bên có ít đệm nhất.
•Nặng nhất về khối lượng là Agribank. Đến giữa năm 2026, dư nợ cho nông nghiệp và nông thôn của ngân hàng này là hơn 1,32 triệu tỷ đồng, chiếm 64,9% tổng dư nợ. Mà nông nghiệp nông thôn đứng ngay đầu danh sách lĩnh vực ưu tiên trong văn bản.
Nếu làm nghiêm túc, gần hai phần ba danh mục của họ thuộc diện xét giảm lãi. Agribank không niêm yết nên ít ai bàn tới, nhưng đây là nơi tác động lớn nhất.
Một lưu ý về quá khứ:
•Ba năm trước đã có chương trình tương tự: gói hỗ trợ lãi suất 2%, quy mô 40.000 tỷ đồng. Kết quả là chỉ giải ngân được 1.218 tỷ, tức 3,05%.
•Nếu lần này cũng chỉ mang tính tượng trưng, thì mọi phân tích ở trên đều không tạo ra khác biệt đo lường được ở bất kỳ ngân hàng nào.
•Nhưng có một khác biệt đáng ghi nhận: gói năm 2022 dùng tiền ngân sách, nên vướng thủ tục quyết toán và thanh kiểm tra — nhiều doanh nghiệp đủ điều kiện vẫn từ chối nhận vì ngại rắc rối. Lần này ngân hàng tự bỏ tiền, không có ngân sách, nên rào cản đó có thể không lặp lại.
Đổi lại, động lực triển khai cũng yếu hơn.
Bài viết chia sẻ cách đọc một chính sách, không phải khuyến nghị đầu tư vào bất kỳ ngân hàng nào.
