Vì sao các nước đang lặng lẽ chuyển vàng ra khỏi Mỹ?

Vì sao các nước đang lặng lẽ chuyển vàng ra khỏi Mỹ?

Hà Lan vừa chuyển 86 tấn vàng từ New York sang London. Pháp trước đó rút 129 tấn. Đức đã làm từ 2017. Và đây là phần ít người biết: cái hầm vàng của Fed ở New York từng chứa hơn 12.000 tấn vàng, đến 2024 chỉ còn khoảng 6.300 tấn. Hơn một nửa đã được rút đi, lặng lẽ, âm thầm, qua nhiều năm.

Mỗi nước rút xong đều giải thích bằng lý do kỹ thuật: nước thì bảo muốn nâng chuẩn thỏi vàng, nước thì nói chuẩn bị cho khủng hoảng, nước thì nói cải thiện khả năng giao dịch. Nếu chỉ là kỹ thuật thì vì sao ai cũng phải giải thích dài dòng đến vậy?

1. Chuyện bắt đầu từ một sự kiện năm 2022

Tháng 2/2022, Nga đưa quân vào Ukraine. Chỉ khoảng một tuần sau, phương Tây đóng băng khoảng 300 tỷ USD dự trữ ngoại hối của Nga — gần một nửa kho dự trữ quốc gia. Không phải tịch thu, nhưng Nga cũng không dùng được tiền của chính mình nữa.

Và cả thế giới cùng nhận ra một điều: cái mà họ tưởng là tài sản của mình, thực ra khá mong manh. Nó phụ thuộc vào việc người giữ hộ có cho dùng hay không.

Từ đó mọi thứ thay đổi. Năm 2022, các ngân hàng trung ương mua ròng hơn 1.136 tấn vàng, cao nhất kể từ 1950. Năm 2023, 2024 — năm nào cũng trên 1.000 tấn. Riêng Trung Quốc mua ròng 20 tháng liên tiếp.

Họ không mua để đầu tư sinh lời như chúng ta. Họ mua vì vàng là tài sản duy nhất không phải nợ của ai, không ai đóng băng được, và nếu nằm trong két của mình thì không thế lực nào xóa bỏ được quyền sở hữu đó.

2. Ba trụ cột đang lung lay cùng lúc

Hệ thống dự trữ toàn cầu từ sau 1945 dựa trên ba thứ: đồng đô la Mỹ, trái phiếu chính phủ Mỹ, và niềm tin rằng tài sản gửi ở Mỹ thì an toàn nhất. Cả ba đang bị xói mòn.

Trụ thứ nhất: chi phí duy trì hệ thống đắt lên. Nợ công Mỹ vượt 40.000 tỷ USD. Lợi suất trái phiếu 10 năm ở đỉnh 19 tháng. Chính phủ Mỹ phải trả lãi vay ngày càng lớn, và để trả thì phải phát hành thêm nợ mới, tạo ra vòng xoáy tự thân khó dừng.

Trụ thứ hai: tài sản gửi ở nước ngoài có thể bị vô hiệu hóa bất cứ lúc nào. Nga năm 2022 đã chứng minh điều đó. Và không phải chỉ kẻ thù mới lo — ngay cả đồng minh cũng bắt đầu phòng xa, vì "đúng" và "sai" trong địa chính trị do bên mạnh hơn định nghĩa, và định nghĩa đó có thể thay đổi.

Trụ thứ ba: đồng đô la yếu đi ngay cả khi lãi suất tăng. Bình thường nước nào trả lãi cao thì đồng tiền nước đó mạnh lên vì ai cũng muốn gửi tiền vào. Hiện tại Mỹ đang trả lãi cao nhất gần hai năm mà đồng đô la vẫn giảm. Giống như một cửa hàng tăng khuyến mãi mà khách vẫn bớt đến — vấn đề nằm sâu hơn giá cả.

Vậy vì sao không ai nói thẳng

3. Đây là phần thú vị nhất của cả câu chuyện.

Mỗi nước rút vàng đều nói lý do kỹ thuật, không nước nào nói "chúng tôi không tin Mỹ nữa." Lý do rất đơn giản: tất cả các nước này đều đang ôm một lượng tài sản khổng lồ tính bằng đô la Mỹ — trái phiếu chính phủ Mỹ, tiền gửi bằng đô la, các khoản đầu tư tại Mỹ.

Nếu ai đó nói thẳng ra rằng đô la không còn đáng tin, nó sẽ kích hoạt đợt bán tháo hàng loạt. Mà đô la giảm giá thì chính họ — người đang ôm đống tài sản bằng đô la đó — sẽ bị lỗ trước tiên.

Nên ai rút cứ rút, nhưng không ai hô hào. Đây là cuộc tháo chạy mà tất cả người chạy đều giả vờ đang đi dạo.

4. Con số nền đáng nhớ

Vàng đang ở khoảng 4.400 USD/ounce, tăng 68% so với cuối 2024. Giá trị kho vàng mọi quốc gia tăng gần gấp đôi trong chưa đầy hai năm mà không ai phải làm gì cả.

Và chi tiết đáng chú ý nhất: Hà Lan, Pháp, Đức — đây không phải đối thủ của Mỹ. Đây là nhóm đồng minh thân nhất. Khi bạn bè cũng bắt đầu phòng xa, đó là tín hiệu mạnh hơn bất kỳ lời tuyên bố nào.

Kiến trúc dự trữ toàn cầu đang được viết lại. Không ồn ào, không tuyên bố. Chỉ có vàng lặng lẽ đổi chỗ, và những lời giải thích dài dòng về "lý do kỹ thuật" từ những người không ai tin là chỉ vì lý do kỹ thuật.