HẾT THỜI LÃI SUẤT RẺ

HẾT THỜI LÃI SUẤT RẺ

Lãi suất trái phiếu chính phủ Nhật kỳ hạn 10 năm chạm 3% ngày 1/9 — cao nhất kể từ 1996. Kỳ hạn 30 năm lập kỷ lục 4,18%. Toàn bộ đường cong lãi suất dịch chuyển lên, sau hơn hai mươi năm nằm gần số không.

Vì sao 3% ở Nhật lại quan trọng với cả thế giới? Vì suốt hai thập kỷ qua, lãi suất trái phiếu Nhật gần bằng không trong khi các công ty bảo hiểm nhân thọ và quỹ hưu trí Nhật vẫn phải trả lãi cho khách hàng mỗi năm. Lãi trong nước không đủ bù nghĩa vụ đó, nên họ buộc phải mang tiền ra nước ngoài — mua trái phiếu Mỹ, châu Âu, tài sản ở thị trường mới nổi — để kiếm phần chênh lệch. Nhật trở thành chủ nợ lớn nhất thế giới, nắm hơn 1.000 tỷ USD trái phiếu chính phủ Mỹ.

Giờ ở mức 3%, trái phiếu Nhật lần đầu trả lãi cao hơn mức ngân hàng trả cho tiền gửi và cao hơn mức bảo hiểm nhân thọ nợ khách hàng. Lần đầu tiên trong ba mươi năm, tiền Nhật có lý do để ở nhà thay vì chảy ra ngoài.

Và đây là chỗ ảnh hưởng tới tất cả. Khi tiền Nhật rút về, ai đang cầm trái phiếu Mỹ và tài sản ở thị trường mới nổi đều bị ảnh hưởng. Tại G20 tuần trước, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Bessent công khai ép Nhật tăng lãi suất nhanh hơn — điều hiếm thấy giữa hai đồng minh, cho thấy Mỹ lo ngại mất đi nguồn tài trợ nợ công lớn nhất của mình.

Đặt cạnh bức tranh lớn hơn: lợi suất 10 năm Mỹ ở đỉnh 19 tháng, Đức đỉnh 15 năm, Nhật đỉnh 30 năm. Ba nền kinh tế lớn nhất phương Tây cùng bị bán tháo trái phiếu chính phủ, cùng lúc với nợ công ở mức kỷ lục và các ngân hàng trung ương rút vàng khỏi Mỹ. Thời kỳ tiền rẻ toàn cầu kéo dài hai thập kỷ đang kết thúc.

Với Việt Nam: nâng hạng FTSE có hiệu lực tháng 9, nhưng nếu tiền Nhật rút khỏi thị trường mới nổi thì lượng vốn vào có thể thấp hơn kỳ vọng — vì một phần tiền vốn dĩ sẽ chảy vào giờ được giữ lại ở Nhật. Mặt bằng lãi suất toàn cầu đã thay đổi, và nó sẽ không quay lại mức cũ trong thời gian ngắn.