21/9: Nâng hạng có thực sự khiến VN-Index bay, hay lại là một cái bẫy kỳ vọng?

21/9: Nâng hạng có thực sự khiến VN-Index bay, hay lại là một cái bẫy kỳ vọng?

Bạn vừa đọc xong phần "vì sao kinh tế tốt mà tài khoản vẫn đứng hình". Giờ là phần quan trọng nhất: cái gì sẽ phá vỡ trạng thái đi ngang đó, và nó có chắc chắn không.

1. Nhìn lại lịch sử: thị trường này đã "chết đi sống lại" bao nhiêu lần rồi?

Nhìn lại 4 lần VN-Index rơi mạnh gần đây từ chiến tranh thương mại 2018, Covid 2020, khủng hoảng trái phiếu + Vạn Thịnh Phát 2022, thuế quan Mỹ năm ngoái, điểm chung là mỗi lần đều đẩy định giá về vùng cực rẻ, rồi sau đó bước vào chu kỳ hồi phục kéo dài 1-2 năm với biên độ tăng từ đáy 80-100%.

Điểm khác của lần này: không có một "thiên nga đen" cụ thể nào cả. Vấn đề nằm ở niềm tin nhà đầu tư yếu + lãi suất huy động tăng từ cuối năm ngoái. Và có một sự thật gây khó chịu hơn: nếu loại VIC/VHM/VRE/VPL ra khỏi rổ tính, VN-Index thực chất chỉ tăng khoảng 2% trong hơn 1 năm rưỡi qua và gần như đi ngang tuyệt đối. Đây chính là gốc rễ của cảm giác "xanh vỏ đỏ lòng" mà nhiều người đang thấy.

2. Chất xúc tác đang đếm ngược: 21/9/2026

FTSE Russell đã xác nhận: Việt Nam chính thức chuyển từ Thị trường Cận biên lên Thị trường Mới nổi Thứ cấp, hiệu lực từ thứ Hai 21/9/2026. Tuần 14-18/9, các quỹ ETF sẽ tái cơ cấu danh mục quy mô lớn:

3. Vậy có "bay" thật không?

Đây là chỗ nhiều người đang hiểu sai: cứ tưởng nâng hạng là chỉ số tự động phi thẳng lên. Thực tế không đơn giản vậy. Soi các thị trường từng nâng hạng trước Việt Nam, biến động 12 tháng sau ngày hiệu lực rất phân hoá với trung vị là -10,5%. Saudi Arabia (-26,2%), Qatar (-20,3%) giảm mạnh sau nâng hạng; trong khi Romania (+40,4%), Kuwait (+15,5%) tiếp tục tăng.

Khác biệt nằm ở một điểm duy nhất: những thị trường đã tăng mạnh trước sự kiện (như Saudi) có xu hướng giảm sau đó vì kỳ vọng đã phản ánh hết vào giá. Ngược lại, thị trường chưa tăng nhiều trước đó mới còn dư địa để tiếp tục đi lên.

VN-Index đã tăng khoảng 10,3% trong 11 tháng qua trước ngày nâng hạng, mức tăng cao nhất trong nhóm so sánh, nhưng chưa phải quá nóng như Saudi. Đây là lý do kịch bản cơ sở là chỉ số nhiều khả năng tích luỹ đi ngang quanh thời điểm nâng hạng, và chỉ thực sự bứt phá nếu khối ngoại chuyển hẳn sang trạng thái mua ròng bền vững sau 21/9 chứ không phải chỉ là dòng tiền tái cơ cấu ETF mang tính kỹ thuật rồi rút lại.

=> Nếu khối ngoại mua ròng thật sau ngày hiệu lực + lãi suất hạ nhiệt được nhờ Nhà nước đẩy nhanh giải ngân đầu tư công => nhịp phục hồi 1-2 năm, biên độ 80-100% từ đáy hoàn toàn có thể lặp lại, và quan trọng hơn là kéo được cả nhóm cổ phiếu ngoài Vingroup thoát khỏi cảnh đi ngang 1,5 năm qua.

=> Nếu khối ngoại chỉ mua theo cơ cấu rồi bán lại, lãi suất vẫn neo cao => thị trường tiếp tục phân hoá, đi ngang kéo dài.