Giải thích chi tiết các hiểu lầm về việc: Việt Nam cân nhắc phát hành trái phiếu bằng USD

Giải thích chi tiết các hiểu lầm về việc: Việt Nam cân nhắc phát hành trái phiếu bằng USD

Mới đây, Bộ Tài chính đang đàm phán phát hành trái phiếu Chính phủ bằng đồng USD lần đầu tiên kể từ năm 2014. Dự kiến quy mô từ 500 triệu đến 1 tỷ USD, kỳ hạn 10 năm với mức lãi suất khoảng 7%. Tuy nhiên, đây mới chỉ là đang đàm phán và chưa có quyết định chính thức.

Nếu chỉ đọc lướt qua tin tức này, nhiều người dễ dừng lại ở các phản xạ bề nổi. Nhưng thực tế, câu chuyện sâu xa phía sau còn có tới ba lớp ý nghĩa quan trọng hơn nhiều.

Lớp số 1: Đám đông đang so sánh và suy diễn sai điều gì?

Khi nghe tin, phản xạ đầu tiên của nhiều nhà đầu tư là: "Năm 2014 lãi suất chỉ 4.8%, giờ lên tới 7% thì chắc chắn đang vay đắt, rủi ro quốc gia đã tăng..."

Lập luận này nghe có vẻ hợp lý nhưng lại sai hoàn toàn về khung phân tích:

Nhìn vào thực tế chênh lệch lãi suất: Vào năm 2014, lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm ở mức khoảng 2.5%, nghĩa là biên độ chênh lệch của Việt Nam lúc đó là khoảng 2.3%. Hiện tại, lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm đang dao động quanh 4.5% – 5%. Nếu Việt Nam phát hành với coupon 7%, biên độ chênh lệch thực tế chỉ còn khoảng 2% – 2.5%.

Điều này cho thấy thị trường thực ra đang định giá rủi ro của Việt Nam gần như không đổi, thậm chí còn tốt hơn so với năm 2014. Mức lãi suất tăng từ 4.8% lên 7% thực chất chỉ đang phản ánh môi trường lãi suất chung của toàn cầu, chứ không phải do nội tại kinh tế Việt Nam.

Phản xạ thứ hai thường gặp là: "Chắc nhà nước đang thiếu tiền lắm nên mới phải đi vay à?"

Điều này cũng không đúng. Nợ công của Việt Nam hiện đang ở mức khoảng 37% GDP, còn rất xa so với trần 60%. Khoản vay 1 billion USD so với tổng kế hoạch vay 37 billion USD trong năm 2026 chỉ chiếm vỏn vẹn 2.7%. Sẽ không có chuyện một chính phủ phải cất công đi tổ chức các buổi gặp gỡ nhà đầu tư quốc tế chỉ để huy động một phần quá nhỏ bé như vậy cho nhu cầu vốn trong năm.

Lớp thứ 2: Vậy thứ mà Việt Nam thực sự cần là gì?

Nếu mục đích không phải vì tiền, vậy Chính phủ đang nhắm đến điều gì? Câu trả lời là đường cong lợi suất chuẩn (Sovereign yield curve).

Khi Chính phủ phát hành một lô trái phiếu USD kỳ hạn 10 năm trên thị trường quốc tế, động thái này tạo ra một mốc tham chiếu định giá (pricing benchmark) cho toàn bộ khu vực tư nhân của quốc gia.

Nếu không có chiếc mỏ neo này, mỗi lần các doanh nghiệp lớn muốn ra thị trường vốn quốc tế, họ đều phải tự thương lượng mức bù đắp rủi ro từ con số không, và đương nhiên sẽ bị định giá đắt hơn mức cần thiết.

Nhìn lại 6 tháng qua, khu vực tư nhân đã đi trước một bước rất xa: VPBank đã chốt khoản vay hợp vốn 1.44 tỷ USD vào tháng 6; Vingroup phát hành 350 triệu USD trái phiếu tại Vienna hồi tháng 4 và tiếp tục nộp hồ sơ bán thêm khoảng 338 triệu USD cho các nhà đầu tư tổ chức Hàn Quốc. Họ liên tục gọi vốn quốc tế nhưng lại phải làm điều đó mà không hề có một "chuẩn mực tham chiếu quốc gia" nào để neo vào. Do đó, khoản phát hành 1 tỷ USD này không đơn thuần là tiền để tiêu, mà thực chất là xây dựng cơ sở hạ tầng cho thị trường vốn.

Lớp thứ 3: Còn mục đích nào sâu xa hơn không?

Nước đi này của Chính phủ thực chất phục vụ cùng lúc ba thứ