Vì sao SMBC lại vội nâng tỷ lệ sở hữu VPBank lên 20% vào lúc này?

Vì sao SMBC lại vội nâng tỷ lệ sở hữu VPBank lên 20% vào lúc này?

Theo Reuter, SMBC đang đàm phán nâng tỷ lệ sở hữu VPBank từ 15% lên ~20%. Đã đàm phán nhiều tháng, mục tiêu hoàn tất trong năm 2026. Điểm đáng chú ý nhất: SMBC không muốn trả premium 40% như thương vụ 2023, đang cân nhắc mua cổ phiếu trực tiếp trên sàn thay vì phát hành riêng lẻ. Lượng cổ phiếu cần mua: hơn 624 triệu, tương đương ~40 phiên giao dịch ở thanh khoản bình quân.

Vì sao lại lúc này? Có 02 biến số thay đổi đồng thời buộc SMBC phải đẩy nhanh:

Thứ nhất, FTSE nâng hạng chính thức từ 21/9/2026. Việt Nam được chuyển từ Frontier lên Secondary Emerging Market, đưa theo 4 đợt gom quỹ thụ động từ tháng 9/2026 đến 9/2027. VPBank với room ngoại 49% đang cao nhất ngành ngân hàng sẽ hút dòng vốn chỉ số mạnh. Nếu SMBC không chốt trước, các quỹ ETF theo chỉ số sẽ mua tự động và đẩy giá lên, khiến chi phí tăng sở hữu ngày càng đắt.

Thứ hai, SMBC đang bị "kẹt" ở premium. Năm 2023, SMBC trả 1,5 tỷ USD cho 15% VPBank, cao hơn ~40% so với thị giá. VPBank muốn lặp lại premium đó, SMBC không đồng ý. Giải pháp mua trên sàn thực chất là cách SMBC tạo áp lực đàm phán: "nếu anh không chấp nhận giá thấp hơn, tôi sẽ tự mua trên thị trường, có thể rẻ hơn nhưng sẽ đẩy giá VPB lên cho cả thị trường, không phải chỉ cho anh."

Có thể xem đây là nước cờ định giá, không phải nước cờ chiến lược mới. Chiến lược SMBC với VPBank đã hợp tác từ 2023 và mở rộng dịch vụ cho doanh nghiệp Nhật/Hàn/phương Tây sản xuất tại Việt Nam, đồng thời tiếp cận thị trường bán lẻ nội địa (bảo hiểm, thẻ tín dụng, quản lý tài sản). Cái mới có thể là do deadline nâng hạng FTSE buộc phải chạy nhanh hơn.

Đặt cạnh bức tranh lớn hơn thì sao?

Cả ba megabank Nhật đều đã cắm cờ: MUFG giữ VietinBank, Mizuho giữ Vietcombank, SMBC giữ VPBank. Sự hiện diện này không chỉ là đầu tư tài chính mà là kênh hỗ trợ dòng vốn FDI Nhật từ tín dụng, M&A, tài trợ chuỗi cung ứng, hạ tầng.

FDI Nhật đang chuyển từ "công xưởng" sang "hệ sinh thái": 67,5% doanh nghiệp Nhật tại Việt Nam kỳ vọng có lãi 2025, cao nhất từ 2009. Tính lũy kế 5.760 dự án, 79 tỷ USD. Họ cần ngân hàng nội địa để phục vụ không chỉ khách Nhật mà cả khách Việt, đó là lý do SMBC muốn 20%, không dừng ở 15%.

Thêm nữa, nếu hiệp định ART Việt-Mỹ được chốt, thuế từ 46% → 12,5% → có thể về 0%. Nếu ART ký thành công, dòng FDI sản xuất-xuất khẩu sẽ tăng tốc, nhu cầu tín dụng doanh nghiệp tại VN tăng theo → ngân hàng có đối tác chiến lược nước ngoài mạnh sẽ hưởng lợi lớn từ phân khúc corporate banking.

Mà room ngoại VPBank ở mức 49% là ngoại lệ toàn ngành (trần thông thường 30%, cá nhân 20%). Đây là tài sản hiếm: SMBC có thể nâng lên 20% mà vẫn chưa chạm trần, trong khi các ngân hàng khác không có dư địa này.

VPBank dù phát hành riêng lẻ hay SMBC mua trên sàn, cả hai đều tạo lực cầu lớn cho VPB. CAR tăng nếu phát hành mới, giá cổ phiếu tăng nếu mua trên sàn.

Tuy nhiên, nếu mua trên sàn ~40 phiên: thanh khoản VPB bị méo, nhà đầu tư cá nhân có thể bị "cuốn" theo sóng mà không hiểu bản chất. Đây là rủi ro ngắn hạn.