Mỗi cây xăng một giá thì ai bảo vệ người mua?

Mỗi cây xăng một giá thì ai bảo vệ người mua?

Dự thảo Nghị định kinh doanh xăng dầu đang được thảo luận với đề xuất mang tính bước ngoặt: bỏ cơ chế giá cơ sở định kỳ hàng tuần và cho phép doanh nghiệp tự quyết định giá bán lẻ. Slogan "mỗi cây xăng một giá" nghe có vẻ thị trường và hiện đại, nhưng đi kèm với nó là câu hỏi lớn: Khi Nhà nước thôi "báo giá" mỗi tuần, ai sẽ là người canh chừng và bảo vệ quyền lợi cho người mua?

Bộ Công Thương kỳ vọng áp lực cạnh tranh sẽ khiến các đơn vị có chi phí thấp giảm giá để thu hút khách hàng. Tuy nhiên, thực tế thị trường lại phức tạp hơn:

- Cả nước có hơn 17.000 cửa hàng, nhưng không phải nơi nào cũng dày đặc cây xăng. Tại các vùng ít cửa hàng hoặc vùng sâu vùng xa, người mua gần như không có sự thay thế. Chính Bộ cũng thừa nhận nguy cơ chênh lệch giá giữa các khu vực.

Và cơ chế thị trường lại tiềm ẩn một nghịch lý:

Khoảng trống trong dự thảo hiện tại: Cơ chế kê khai và kết nối dữ liệu với cơ quan quản lý; công tắc bình ổn tự động khi biến động cộng dồn 15–20% hoặc liên tục 1–4 tuần; quyền can thiệp tạm thời của Nhà nước. Điểm chưa rõ là các chế tài cụ thể xử lý hành vi khai sai, ép giá, cũng như cơ chế bảo vệ người tiêu dùng tại những vùng độc quyền nguồn cung.

Bỏ giá cơ sở đồng nghĩa với việc Nhà nước rút lui khỏi vai trò công bố giá hàng tuần. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là buông xuôi hoàn toàn.

Độ công bằng và thành công của nghị định này rốt cuộc không nằm ở khẩu hiệu "mỗi cây xăng một giá", mà nằm ở chỗ hệ thống chế tài trong bản cuối cùng có đủ mạnh để bảo vệ người tiêu dùng hay không. Nếu thiếu đi những công cụ giám sát sắc bén, người mua tại những nơi ít lựa chọn sẽ chính là đối tượng phải gánh chịu rủi ro nhiều nhất.