Đây mới là bài toán khó Năm 2026 Việt Nam đang tiến sát mục tiêu tăng trưởng hai con số. Nhưng mục tiêu Quốc hội đặt ra là 10% mỗi năm, liên tục đến 2030. Một năm, hai năm thì có thể bơm vốn là được, còn 5 năm thì phải nghĩ cách khác đấy. Tăng trưởng thường chỉ đến từ hai nguồn, một là thêm người làm hoặc mỗi người làm ra nhiều hơn. Dân số Việt Nam đang già đi, lực lượng lao động tăng rất chậm. => Gần như toàn bộ 10% phải đến từ năng suất. Kế hoạch của Quốc hội cũng nói đúng điều này đó là năng suất lao động phải tăng khoảng 8,5%/năm và năng suất tổng hợp phải đóng góp trên 55% vào tăng trưởng. Hiện nay, giai đoạn 2021-2025 Việt Nam phải bỏ khoảng 6,43 đồng vốn mới thu về 1 đồng GDP. Nếu không kéo chỉ số này xuống mức 4,5–4,8 như kỳ vọng, Việt Nam sẽ phải dồn tới 70% GDP đi đầu tư để đạt mục tiêu, một mức quá sức mà không nền kinh tế nào chịu nổi. Vậy các nước đi trước đã thử nghiệm và chứng minh 5 cơ chế tạo ra năng suất thực sự như thế nào?
=> Cả năm cơ chế trên sẽ chỉ thành công khi kinh tế vĩ mô ổn định. Việt Nam có điểm tựa vững chắc là tỷ lệ tiết kiệm nội địa đạt khoảng 37% GDP nghĩa là chúng ta chủ động được nguồn vốn trong nước thay vì đi vay mượn rủi ro từ bên ngoài như Brazil hay Thái Lan trong quá khứ.
Tuy nhiên điểm nghẽn lớn nhất là năng lực của doanh nghiệp nội. Lấy số liệu 9 tháng đầu năm 2026 để thấy rõ, khối doanh nghiệp trong nước chỉ xuất khẩu 83,89 tỷ USD chiếm 19,3%, trong khi khối FDI gánh tới 350,41 tỷ USD. Điều này cho thấy FDI và đầu tư công hiện tại đang đóng vai trò mua thời gian, chứ chưa tạo ra động cơ tự vận hành bền vững cho toàn bộ nền kinh tế.
Năm cơ chế tạo năng suất đã rõ, nhưng con đường từ nay tới 2030 lại chia thành ba chặng với những cái bẫy khác nhau. Chặng nào là khó nhất, và điều gì quyết định thành bại của cả lộ trình? Phần còn lại của bài sẽ nói rõ.