Làm sao để Việt Nam giữ chuỗi tăng trưởng 10% suốt 5 năm? Đây mới là bài toán khó Năm 2026 Việt Nam đang tiến sát mục tiêu tăng trưởng hai con số. Nhưng mục tiêu Quốc hội đặt ra là 10% mỗi năm, liên tục đến 2030. Một năm, hai năm thì có thể bơm vốn là được, còn 5 năm thì phải nghĩ cách khác đấy. Tăng trưởng thường chỉ đến từ hai nguồn, một là thêm người làm hoặc mỗi người làm ra nhiều hơn. Dân số Việt Nam đang già đi, lực lượng lao động tăng rất chậm. => Gần như toàn bộ 10% phải đến từ năng suất. Kế hoạch của Quốc hội cũng nói đúng điều này đó là năng suất lao động phải tăng khoảng 8,5%/năm và năng suất tổng hợp phải đóng góp trên 55% vào tăng trưởng. Hiện nay, giai đoạn 2021-2025 Việt Nam phải bỏ khoảng 6,43 đồng vốn mới thu về 1 đồng GDP. Nếu không kéo chỉ số này xuống mức 4,5–4,8 như kỳ vọng, Việt Nam sẽ phải dồn tới 70% GDP đi đầu tư để đạt mục tiêu, một mức quá sức mà không nền kinh tế nào chịu nổi. Vậy các nước đi trước đã thử nghiệm và chứng minh 5 cơ chế tạo ra năng suất thực sự như thế nào?
- Kéo lao động từ ruộng ra nhà máy. Một nông dân chuyển sang làm công nhân thì sản lượng tạo ra tăng gấp nhiều lần mà không cần công nghệ mới. Đây là động cơ chính của Trung Quốc giai đoạn 1980-2010. Ở Việt Nam, nông nghiệp chỉ chiếm 10,65% GDP nhưng số người làm nông vẫn cao hơn nhiều so với tỷ lệ đó. Đây là dư địa rẻ nhất với điều kiện đô thị có đủ việc làm để đón họ.
- Hạ tầng làm giảm chi phí đưa hàng đi. Hàn Quốc làm cao tốc Seoul-Busan đầu thập niên 70 để nối khu công nghiệp với cảng biển. Mặt trái thì Trung Quốc sau 2008 cho thấy xây cả đường không ai đi, hiệu quả vốn tụt mạnh. Việt Nam đang đi đúng hướng khi đặt yêu cầu số dự án dùng vốn ngân sách trung ương giai đoạn 2026-2030 dưới 3.000 dự án, chấm dứt dàn trải.
- Doanh nghiệp nội lớn lên và tự xuất khẩu. Hàn Quốc gắn tín dụng ưu đãi với thành tích xuất khẩu, doanh nghiệp không đạt thì bị cắt vốn. Đài Loan để doanh nghiệp nhỏ gia công cho thương hiệu nước ngoài, học nghề rồi tự lớn. Mặt trái là Malaysia và Thái Lan dù FDI rất mạnh nhưng doanh nghiệp nội không bám được vào chuỗi cung ứng nên mắc kẹt ở mức thu nhập trung bình.
- Kỷ luật vốn. Tiền phải chảy về nơi làm ăn hiệu quả. Nhật Bản thập niên 90 cho thấy điều ngược lại là ngân hàng tiếp tục cho doanh nghiệp yếu vay để giữ chúng sống dẫn đến nền kinh tế đứng im nhiều năm.
- Cải cách thể chế. Đây là cú hích nhanh nhất trong lịch sử. Trung Quốc khoán đất năm 1978. Việt Nam Đổi Mới năm 1986, cùng con người, cùng đất đai, chỉ đổi luật chơi mà sản lượng bật lên.
=> Cả năm cơ chế trên sẽ chỉ thành công khi kinh tế vĩ mô ổn định. Việt Nam có điểm tựa vững chắc là tỷ lệ tiết kiệm nội địa đạt khoảng 37% GDP nghĩa là chúng ta chủ động được nguồn vốn trong nước thay vì đi vay mượn rủi ro từ bên ngoài như Brazil hay Thái Lan trong quá khứ.
Tuy nhiên điểm nghẽn lớn nhất là năng lực của doanh nghiệp nội. Lấy số liệu 9 tháng đầu năm 2026 để thấy rõ, khối doanh nghiệp trong nước chỉ xuất khẩu 83,89 tỷ USD chiếm 19,3%, trong khi khối FDI gánh tới 350,41 tỷ USD. Điều này cho thấy FDI và đầu tư công hiện tại đang đóng vai trò mua thời gian, chứ chưa tạo ra động cơ tự vận hành bền vững cho toàn bộ nền kinh tế.
Nếu nhìn theo lộ trình từ nay đến 2030, bức tranh sẽ chia làm ba chặng rõ rệt, theo một kịch bản lý tưởng như sau:
2026–2027: Vốn đẩy tăng trưởng, nhưng cái giá phải trả là áp lực lạm phát và lãi suất cao.
2027–2028 (Giai đoạn khó nhất): Phải so với nền tăng trưởng đã rất cao của những năm trước, trong khi đầu tư công không thể năm nào cũng tăng thêm 20%. Nếu năng suất chưa kịp thế chỗ cho vốn, tăng trưởng có nguy cơ lùi về mức dưới 10%.
2029–2030 (Hái quả): Thành quả chỉ đến khi hạ tầng phát huy hiệu quả, lao động dịch chuyển suôn sẻ và doanh nghiệp Việt đã đủ lớn.
Kết luận lại, giữ vững tốc độ 10% suốt 5 năm là con đường có thật nhưng hẹp. Con đường đó không nằm ở việc tiếp tục bơm tiền, mà nằm ở việc doanh nghiệp tư nhân Việt Nam có lớn mạnh kịp thời trong 2–3 năm tới hay không.
Đọc thêm phân tích và nhận đầy đủ công cụ đầu tư mỗi ngày
Truy cập Uptrend.vn →