Mấy tháng nay chắc nhiều người cũng gặp cảnh giống nhau, nhân viên ngân hàng liên tục mời gửi tiết kiệm với lãi suất cao…

Mấy tháng nay chắc nhiều người cũng gặp cảnh giống nhau, nhân viên ngân hàng liên tục mời gửi tiết kiệm với lãi suất cao hơn hẳn năm ngoái, có nơi lên tới 10%/năm. Còn ai đang vay mua nhà, mua xe thì cũng sốt ruột không kém vì lãi suất thả nổi. Câu hỏi ai cũng quan tâm lúc này có lẽ là "bao giờ lãi suất mới giảm?"

Phần lớn các bài phân tích sẽ trả lời rằng tín dụng tăng nhanh hơn huy động nên ngân hàng thiếu vốn, phải tăng lãi. Nói vậy cũng không sai, nhưng đó mới là triệu chứng. Muốn biết bao giờ lãi suất hạ, phải nghĩ sâu hơn một tí đó là tiền ngân hàng đã cho vay ra, giờ đang nằm ở đâu và bao giờ nó quay về?

Hình dung thế này cho đơn giản. Ngân hàng cho anh A vay 1 tỷ xây xưởng. Anh A trả tiền cho nhà thầu, nhà thầu trả lương công nhân, công nhân gửi tiết kiệm lại ngân hàng. Xưởng chạy, anh A có lãi thì trả nợ dần cho ngân hàng. Tức là đồng tiền cho vay quay về theo hai đường: thành tiền gửi của người nhận và thành tiền trả nợ của người vay. Vòng quay này chạy càng nhanh thì ngân hàng càng có vốn để cho người khác vay tiếp, không cần trả lãi cao để giành tiền gửi.

=> Chênh lệch giữa tín dụng và huy động xét cho cùng chỉ là hậu quả của vòng quay tiền chậm.

Năm 2025 tín dụng tăng gần 20%, tức là lượng tiền bơm ra rất lớn. Vấn đề là tiền bơm ra nhưng không quay về kịp, vì đang kẹt ở 3 chỗ.

1. Kẹt trong bất động sản

Nhiều năm qua BĐS là nơi hút tín dụng nhiều nhất. Trước đây vòng tiền ở đây chạy rất nhanh, ngân hàng cho chủ đầu tư vay → xây dự án → bán căn hộ → người mua trả tiền → chủ đầu tư trả nợ ngân hàng → ngân hàng lại cho người khác vay.

Giờ luật siết, tín dụng BĐS siết, dự án đình trệ, người mua co lại vì lãi vay tăng. Đã có người chấp nhận cắt lỗ nhưng bán vẫn khó. Căn hộ không bán được thì chủ đầu tư không có tiền trả nợ, khoản vay cứ nằm đó, có khi phải gia hạn, có khi thành nợ xấu. Đồng vốn ấy không quay vòng được => muốn cho vay mới, ngân hàng phải đi huy động thêm.

2. Kẹt trong đầu tư công

Kế hoạch đầu tư công 2026 hơn 1 triệu tỷ, chiếm hơn 1/3 tổng chi ngân sách. Nhưng đến 20/8/2026 mới giải ngân được 46,7%, vẫn còn 25 bộ, cơ quan và 16 địa phương giải ngân dưới mức bình quân. Lý do là giải phóng mặt bằng chậm, thủ tục kéo dài, có tiền mà không tiêu được.

Chỗ này nhiều người bỏ qua. Nhà nước đã thu thuế, phát hành trái phiếu, tức là tiền đã được rút khỏi nền kinh tế. Nhưng tiền chưa chi ra thì chưa tới tay nhà thầu, chưa thành lương công nhân, nên cũng chưa quay về ngân hàng thành tiền gửi. Một khoản tiền rất lớn đang nằm chờ trong bộ máy.

3. Kẹt trong tâm lý phòng thủ

Siết thuế, siết hóa đơn khiến nhiều hộ kinh doanh và người dân dè chừng. Không ai dám mở rộng làm ăn, không ai vung tay mua sắm.

Tiền của người dân phần lớn vẫn nằm trong ngân hàng, nhưng nằm theo kiểu khác. Hộ kinh doanh đang buôn bán thì để tiền trong tài khoản thanh toán để xoay hàng, ngân hàng gần như không phải trả lãi cho khoản này. Không dám mở rộng làm ăn nữa thì họ chuyển sang gửi kỳ hạn dài ăn lãi 8–9%. Cùng một đồng tiền, trước chạy vòng vòng trong buôn bán, giờ nằm yên chờ lãi, và ngân hàng phải trả giá đắt hơn nhiều để giữ nó => chi phí vốn tăng => lãi cho vay khó giảm. Còn phần đem mua vàng, cất tiền mặt thì rời hẳn khỏi ngân hàng.

Vậy câu hỏi cần trả lời thật sự là gì? Muốn biết lãi suất bao giờ hạ nhiệt thật sự thì phải xem bao giờ 3 cục tiền đọng này được giải phóng:

Không nút thắt nào dễ dàng gỡ được trong một hai quý. Quan điểm của tôi là lãi suất có thể giảm nhẹ trên bề mặt nhờ chỉ đạo hành chính từ Ngân hàng Nhà nước, nhưng giảm thực chất thì phải chờ vòng quay tiền thông trở lại và sẽ không nhanh được.

Bài viết là quan điểm cá nhân, không phải lời khuyên đầu tư!