GDP 9 tháng đầu 2026 tăng 9,01%, riêng quý III đạt 9,95%. TS Nguyễn Đức Kiên — nguyên Tổ trưởng Tổ Tư vấn kinh tế của Th…

GDP 9 tháng đầu 2026 tăng 9,01%, riêng quý III đạt 9,95%. TS Nguyễn Đức Kiên — nguyên Tổ trưởng Tổ Tư vấn kinh tế của Thủ tướng — thừa nhận cảm nhận của người dân rằng họ chưa được hưởng lợi là có cơ sở.

Hình dung thế này cho dễ: một gia đình thu nhập năm nay tăng gần gấp rưỡi, nhưng toàn bộ phần tăng thêm đổ vào sửa nhà, xây thêm tầng, đổ bê tông đường trước ngõ. Trên giấy tờ thì giàu hơn thật — nhà to hơn, đường đẹp hơn. Nhưng mở ví ra, tiền đi chợ hàng ngày vẫn y nguyên. Nền kinh tế Việt Nam đang ở đúng tình huống đó.

Vốn đầu tư công năm nay tăng khoảng 30%, giải ngân 9 tháng tăng hai con số. Phần lớn GDP tăng thêm đến từ đây — hạ tầng, cao tốc, sân bay — chứ không phải từ thương mại dịch vụ, nơi người dân cảm nhận trực tiếp qua lương thưởng và sức mua. Ông Kiên đưa con số: 1 đồng đầu tư công huy động thêm 4–6 đồng tư nhân, nhưng hiệu ứng lan tỏa cần ít nhất 1–1,5 năm mới ngấm xuống đời sống. Giống như gia đình kia — trong lúc sửa nhà, tiền chảy vào đội thợ, cửa hàng vật liệu, xe tải chở cát => những người đó có thêm thu nhập => đi ăn quán nhiều hơn => quán có thêm khách. Chuỗi lan tỏa có thật, nhưng không xảy ra trong một tuần.

Nhưng theo chính ông Kiên, tăng vốn chưa đủ — chất lượng đầu tư mới quyết định tiền có chảy tới người dân hay không. Ông lấy ví dụ sân bay Long Thành: chiến lược đúng, nhưng hạ tầng kết nối chưa đồng bộ thì hiệu quả khai thác giảm rõ rệt. Giống sửa nhà xong tầng trên nhưng quên làm cầu thang — đẹp thật, nhưng không ai lên được. Ông cũng chỉ ra một khoản lớn đang bị “đông lạnh”: các dự án đình trệ vì vướng thanh tra. Phải phân biệt rõ sai phạm hình sự với hoạt động sản xuất kinh doanh, nếu không thì vốn không chảy, doanh nghiệp không dám làm, tăng trưởng có trên giấy nhưng không có trong thực tế.

Việt Nam đang chạy chiến lược tăng trưởng bằng hạ tầng — cao tốc Bắc Nam, Long Thành, đường sắt tốc độ cao — với mục tiêu duy trì hai con số vào 2027. Hướng đi rõ, nhưng nếu triển khai vẫn không đồng bộ và dự án đình trệ không được tháo gỡ, thì GDP tiếp tục tăng trên bảng số liệu mà ví người dân vẫn không thấy dày hơn.

Thứ cần theo dõi không phải con số GDP quý tới, mà là tốc độ tháo gỡ dự án đình trệ và mức độ đồng bộ hạ tầng kết nối — vì đó mới là nơi tiền chuyển từ bê tông vào ví của người dân.