Gần đây tôi ngồi nhìn lại một loạt mô hình kinh doanh offline đang rơi rụng hàng loạt, dù vài năm trước còn được xem là …

Gần đây tôi ngồi nhìn lại một loạt mô hình kinh doanh offline đang rơi rụng hàng loạt, dù vài năm trước còn được xem là “trend hot”. Có 5 cái đáng nói nhất.

Thứ nhất là quán cà phê sống ảo, decor đắt đỏ. Vốn 500tr-1 tỷ cho decor là đặt cược vào “sự tò mò”, chi phí cố định cao từ mặt bằng, khấu hao. Đây là mô hình lợi nhuận một lần, không phải dòng tiền bền. Trừ khi đã có sẵn công thức đồ uống ngon + concept dễ “refresh” liên tục (đổi decor rẻ, nhanh), còn không thì tránh.

Thứ hai là shop nhập sỉ bán lẻ truyền thống kiểu mua hàng chợ đầu mối hay Quảng Châu rồi bán lại. Vấn đề là thương mại điện tử xuyên biên giới đã đưa thẳng xưởng sản xuất đến tay người mua, nên người đứng giữa kiểu này bị kẹp ở cả hai đầu: bán rẻ thì không lại nổi sàn, bán đắt thì không ai mua.

Thứ ba là quán nhậu/beer club diện tích lớn. Đầu tư mặt bằng rộng, trang thiết bị âm thanh ánh sáng lớn để phục vụ sự kiện, nhưng doanh thu phụ thuộc hoàn toàn vào các ngày cuối tuần/lễ ngày thường gần như trống. Chi phí vận hành cố định như nhân viên, điện, mặt bằng vẫn chạy đều 7 ngày trong khi chỉ thu được 2-3 ngày.

Thứ tư là tạp hoá, siêu thị mini tự phát không có công nghệ quản lý tồn kho. Đối đầu trực diện với Winmart, Bách Hoá Xanh — những chuỗi có quy mô mua hàng giá gốc rẻ hơn nhiều, cộng thêm app giao hàng 15 phút. Tạp hoá nhỏ còn thất thoát âm thầm vì không kiểm soát được hạn sử dụng.

Thứ năm là phòng gym/fitness truyền thống. Chi phí máy móc, mặt bằng rộng rất cao, trong khi mô hình thu tiền trọn gói trả trước khiến dòng tiền cạn nhanh nếu lượng hội viên mới chậm lại. Giờ khách chuyển sang phòng gym nhỏ theo giờ (home gym, boutique studio) hoặc tập app tại nhà rẻ hơn, linh hoạt hơn nhiều.

Nhưng có một điểm chung cả 5 mô hình này đều đổ tiền vào tài sản hữu hình: mặt bằng, decor, máy móc, hàng tồn... trong khi đối thủ thắng cuộc lại đổ tiền vào tài sản vô hình: dữ liệu khách hàng, thương hiệu, hệ thống công nghệ. Tài sản hữu hình khấu hao mỗi ngày dù có khách hay không. Tài sản vô hình thì càng dùng càng tích luỹ.

Bài viết là quan điểm cá nhân, không phải lời khuyên đầu tư!