Nhật Bản làm gì để nợ cao nhưng vẫn ổn?
Nhật Bản duy trì được tỷ lệ nợ công rất cao hơn 200% GDP mà chưa rơi vào khủng hoảng nhờ vài yếu tố đặc thù:
•Nợ chủ yếu do người trong nước nắm giữ: Phần lớn trái phiếu chính phủ Nhật do ngân hàng, quỹ hưu trí, người dân Nhật và Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) mua. Nợ ít phụ thuộc vào nhà đầu tư nước ngoài, nên ít bị rút vốn đột ngột.
•Lãi suất cực thấp trong thời gian dài: BOJ giữ lãi suất gần 0% hoặc âm trong nhiều năm thông qua chính sách nới lỏng định lượng (QE) và kiểm soát đường cong lợi suất (Yield Curve Control). Nhờ đó, chi phí trả lãi của chính phủ vẫn ở mức chịu được dù nợ rất lớn.
•Thặng dư tài khoản vãng lai và là nước chủ nợ ròng: Nhật Bản xuất khẩu nhiều hơn nhập khẩu, có tài sản ròng ở nước ngoài lớn. Điều này giúp họ có nguồn lực tài chính ổn định và không bị phụ thuộc vào vốn ngoại.
•Nợ bằng đồng yên: Toàn bộ nợ công được vay bằng nội tệ (yen), nên không có rủi ro mất giá tiền tệ hay khủng hoảng ngoại tệ như một số nước đang phát triển.
•Nền kinh tế và thể chế ổn định: Người Nhật lượng tài sản tích luỹ lớn, hệ thống tài chính vững, và chính phủ có uy tín tốt trong việc trả nợ đúng hạn. Môi trường lạm phát thấp trong nhiều thập kỷ cũng giúp giảm áp lực lên nợ.
Tuy nhiên, mô hình này không phải không có rủi ro. BOJ đang dần bình thường hóa chính sách tiền tệ (tăng lãi suất chậm), và nếu lãi suất tăng mạnh trong khi tăng trưởng vẫn yếu thì gánh nặng lãi suất sẽ nặng hơn. Nhật Bản cũng đang đối mặt với già hóa dân số nghiêm trọng, làm giảm tiềm năng tăng trưởng dài hạn.