Vì sao Ukraine chịu đóng băng chiến tuyến?

Vì sao Ukraine chịu đóng băng chiến tuyến?

Lý do thứ nhất là đòi lại đất bằng vũ lực lúc này gần như không khả thi, mà chiến tranh càng kéo dài thì dân thường càng phải trả giá. Chính Ngoại trưởng Mỹ Rubio nhận xét Nga không còn tiến được bao nhiêu, nên chuyển sang dùng drone và tên lửa đánh vào lưới điện.

Lý do thứ hai là sức ép từ Washington: có thời điểm Mỹ còn cảnh báo sẽ hạn chế chia sẻ tình báo và cung cấp vũ khí nếu Kyiv không chấp nhận khung hoà bình. Thì đấy, ngừng bắn tại chỗ là cách để dừng chảy máu mà không phải ký nhận mất đất.

Nhưng có một con số mà rất ít bài nhắc tới. Nga đã kiểm soát gần hết tỉnh Donetsk, phần Ukraine còn giữ chỉ khoảng 11%. Nghe thì nhỏ, nhưng đó lại là tuyến phòng thủ mà quân Ukraine đã bám rễ vào suốt mấy năm. Rút khỏi đó chẳng khác gì tự tháo áo giáp, vì nếu sau này Nga đánh tiếp thì phía sau không còn công sự nào kiên cố như vậy nữa.

Trong khi đó, lời hứa của Moscow rất khó tin: đợt tạm ngừng bắn một tuần do Mỹ đề xuất trước đây đã bị vi phạm chỉ sau bốn ngày. Thêm vào đó, mọi thay đổi biên giới phải đưa ra trưng cầu dân ý, mà khảo sát KIIS hồi tháng 1 cho thấy 54% người dân kiên quyết phản đối nhượng Donbas. Nên theo mình, việc Kyiv không nhả Donbas không phải chuyện sĩ diện. Đó là tính toán quân sự và chính trị rất tỉnh táo.

Rồi, lối thoát đang được bàn là biến phần Donbas này thành “khu kinh tế tự do”, phía Nga gọi là “khu phi quân sự”. Theo đó Ukraine rút quân ra, đổi lại Nga không được tiến vào. Nghe thì hợp lý, nhưng câu hỏi ai sẽ quản lý vùng này đến giờ vẫn bỏ ngỏ. Phía Nga thì Putin vẫn giữ nguyên điều kiện từ năm 2024: Ukraine phải rút khỏi toàn bộ Donbas, Zaporizhzhia, Kherson và từ bỏ NATO. Khoảng cách giữa hai bên vì thế vẫn còn rất xa.

Một vùng đệm không có ai canh giữ thì thực chất vẫn là trao đất cho Nga, chỉ là chậm hơn một nhịp. Vì vậy thứ cần theo dõi không phải những tuyên bố “sắp có hoà bình”, mà là ai sẽ đứng gác ở vùng đệm Donbas. Đó mới là điểm quyết định thoả thuận có thành hay không?