Hiểu đơn giản vụ NHNN mua ngoại tệ, lãi suất sắp tới sẽ thế nào?

Hiểu đơn giản vụ NHNN mua ngoại tệ, lãi suất sắp tới sẽ thế nào?

Nhiều người đọc tin NHNN mua USD vào thứ Hai, thứ Tư hằng tuần từ 11/11 rồi lướt qua vì nghe khô khan. Thật ra đây là một trong những tin tác động trực tiếp nhất tới lãi suất mấy tháng tới. Muốn hiểu vì sao thì phải bắt đầu từ chỗ NHNN vừa làm gì.

Từ 11/11/2026, thứ Hai và thứ Tư mỗi tuần, NHNN mua USD của các ngân hàng với giá 25.500 đồng/USD. Đây là mua giao ngay, không phải hoán đổi, không cam kết bán lại, nên cũng không có ngày phải trả. NHNN chưa công bố tổng hạn mức. Mỗi ngân hàng chỉ được bán phần USD đang dư so với nhu cầu của mình. Cứ mua được 1 tỷ USD thì khoảng 25.500 tỷ đồng đi vào hệ thống.

Hiểu đơn giản là ngân hàng nào đang dư USD mà thiếu tiền đồng để cho vay, NHNN nói: “Đưa USD đây, tôi trả tiền đồng, giá 25.500.”

=> USD đi vào kho dự trữ quốc gia

=> một lượng tiền đồng mới vào két ngân hàng, không có ngày phải trả lại.

Chỗ quan trọng nhất là “mua đứt” khác “cho vay”. Ngày 6/11, NHNN vừa hoán đổi tối đa 2 tỷ USD kỳ hạn 182 ngày, bơm gần 48.800 tỷ đồng, nhưng số tiền này sẽ bị rút về sau 182 ngày.

Hoán đổi là cho vay tiền, đến hạn thì tiền quay về NHNN. Mua đứt là đưa hẳn tiền, và tiền đồng ở lại hệ thống.

Nhưng đừng vội nghĩ sắp có một đợt bơm tiền lớn. Ngày 6/11, giá USD giữa các ngân hàng là 25.588, cao hơn giá NHNN mua. Có USD bán ra ngoài được giá hơn thì chẳng ngân hàng nào mang vào bán cho NHNN.

=> Đây giống một cái sàn cho giá USD: khi nào USD rơi về sát 25.500 thì NHNN mới hút phần dư, và tiền đồng mới chảy ra.

=> Bơm nhiều hay ít không do NHNN muốn, mà do thị trường có thừa USD hay không.

Vì sao NHNN làm đúng lúc này?

Vì ba chuyện đang dồn lại cùng lúc.

Một là ngân hàng thiếu tiền đồng. Tính đến 28/9, cho vay tăng 10,89% trong khi tiền gửi chỉ tăng 9,78%. Ngân hàng cho vay ra nhanh hơn tốc độ gom được tiền gửi, nên phải đi vay lẫn nhau. Ngày 6/11, lãi suất vay qua đêm giữa các ngân hàng lên 6,2%/năm, cao hơn hẳn mức 4,5% mà NHNN cho vay qua kênh OMO.

Hai là USD đang rẻ. Từ đầu năm, giá USD giữa các ngân hàng đã giảm 2,69%. Mua lúc rẻ là hợp lý.

Ba là kho dự trữ ngoại hối đang mỏng. Đến tháng 8, kho chỉ còn đủ trả tiền nhập khẩu trong 1,78 tháng, trong khi cuối 2023 là 3,32 tháng. Lần gần nhất NHNN mua USD là tháng 5/2023.

=> Một nước đi xử lý cả ba: thêm tiền đồng cho ngân hàng, giữ tỷ giá không tụt quá sâu, và bồi lại kho dự trữ.

Vậy lãi suất sắp tới thế nào?

Phải tách ra làm hai loại.

Lãi suất điều hành, tức mức lãi NHNN đặt ra cho cả hệ thống: tôi cho là chưa hạ. Có ba lý do:

=> Hạ lãi suất điều hành lúc này là tự đẩy tỷ giá lên.

Lãi suất người dân gặp hằng ngày, tức lãi tiết kiệm khi gửi tiền và lãi vay khi đi vay, thì sẽ giảm từ từ. Nhìn các bước NHNN đi liên tiếp sẽ thấy rõ:

=> Ngân hàng đang thiếu tiền thì ra lệnh giảm lãi suất cũng khó chạy. Hai đợt bơm tháng 11 là phần vốn đi kèm mệnh lệnh đó.

=> NHNN không hạ giá tiền, mà đưa thêm tiền để ngân hàng bớt phải tranh nhau trả lãi cao giành tiền gửi.

Tóm lại là có bơm, là loại tiền dài hơi, nhưng chảy ra nhỏ giọt theo nguồn USD. Lãi suất sẽ mềm dần, không có cú hạ mạnh.

PHẦN DÀNH CHO THÀNH VIÊN TRẢ PHÍ

Năm 2023, NHNN cũng mua hơn 6 tỷ USD, và VN-Index đi từ vùng 1.000 lên quanh 1.250 điểm. Phần dưới đây trả lời thẳng ba câu:

- Lần này chứng khoán có tăng mạnh như năm 2023 không?

Lần này chứng khoán có tăng mạnh như năm 2023 không?

Khó. Hai năm nhìn bề ngoài giống nhau, nhưng bên trong khác hẳn.

Năm 2023, NHNN vừa mua USD vừa hạ lãi suất điều hành 4 lần. Lãi suất vay giữa các ngân hàng có lúc xuống dưới 1%. Ngân hàng thừa tiền mà không cho vay ra được, nên tiền tràn sang chứng khoán. VN-Index một phần nhờ đó đi từ vùng 1.000 điểm hồi tháng 3 lên quanh 1.250 vào tháng 9. Năm 2026 khác ở ba chỗ:

=> Tiền mới bơm ra phải đi qua két ngân hàng trước, phần chảy sang chứng khoán sẽ ít hơn nhiều so với năm 2023.

=> Ai chờ một con sóng như năm 2023 chỉ vì tin này là đang đọc sai. Đây là tin tốt, nhưng tốt vừa phải.

Làm sao biết tiền có thật sự chảy vào thị trường hay không?

Đừng nhìn tin, hãy nhìn lãi suất vay qua đêm giữa các ngân hàng. Đây là cái nhiệt kế đo xem ngân hàng đang thiếu hay đủ tiền. Ngày 6/11, con số này là 6,2%/năm, trong khi mức NHNN cho vay qua kênh OMO chỉ 4,5%.

Kịch bản 1: tiền bớt căng. Dấu hiệu: