Quỹ 45 tỷ USD bay hơi trong 1 tháng
Đây là câu chuyện của quỹ Situational Awareness của Leopold Aschenbrenner, cựu nhân viên OpenAI. Năm 2024, anh viết bài luận nổi tiếng " Situational Awareness" về việc AI sẽ phát triển nhanh thế nào, rồi lập quỹ cùng tên.
Quỹ chỉ cược vào một thứ: chuỗi cung ứng cho AI. Tức là chip, bộ nhớ, điện, trung tâm dữ liệu.
Cược này thắng lớn. Tính đến hết tháng 6/2026, quỹ lãi 439% từ đầu năm, tài sản lên đỉnh khoảng 45 tỷ USD, từ vốn ban đầu chỉ khoảng 225 triệu USD. Thậm chí lúc bấy giờ phố Wall còn gọi anh ta là thần đồng đầu tư, là Warren Buffet thứ 2.
Thế tại sao lại sập nhanh như vậy?
Không phải vì luận điểm AI sai mà vì quỹ vay quá sâu.
Cứ 1 đồng vốn của nhà đầu tư, quỹ vay thêm 3-4 đồng nữa để mua. Đã vậy còn mua thêm quyền chọn chồng lên trên, tức là đòn bẩy chồng đòn bẩy.
Tháng 7, cổ phiếu AI bị bán tháo, quỹ mất khoảng 67% giá trị chỉ trong 1 tháng.
Ngân hàng gọi ký quỹ, quỹ vẫn trả được vài lần đầu. Nhưng để có tiền trả, quỹ buộc phải bán cổ phiếu.
Ngày 30/7, quỹ bán gần hết danh mục cổ phiếu niêm yết, khoảng 16 tỷ USD, cho Citadel của Ken Griffin. Citadel mua rẻ hơn giá ghi sổ hơn 10%.
Sau vụ bán đó, quỹ chỉ còn giữ lại phần đầu tư tư nhân, trong đó có cổ phần Anthropic, nên tài sản còn khoảng 10 tỷ USD. Tính từ đỉnh, mất khoảng 35 tỷ USD.
Đến cuối quý 3/2026, khi quỹ nộp báo cáo 13F (danh mục cổ phiếu Mỹ phải công khai), số cổ phiếu còn lại chỉ còn khoảng 1,58 tỷ USD tức giảm hơn 90% so với hơn 20 tỷ USD hồi cuối quý 2. Phần lớn cổ phiếu công khai đã bị bán sạch trong đợt tháng 7, những gì còn lại chủ yếu là vài vị thế nhỏ hơn như SharonAI (khoảng 440 triệu USD). Con số 1,5 tỷ này chỉ là cổ phiếu niêm yết được khai báo, không tính các khoản đầu tư riêng tư vẫn còn trong quỹ.
Có 1 thuyết âm mưu đang được đặt ra là đối thủ biết quỹ vay nhiều, cố tình dìm giá để ép quỹ bán, rồi Citadel mua lại giá rẻ.
Có 2 điểm đúng trong chuyện này:
Hai điểm đúng kia nghe rất hợp lý, nhưng chính chúng lại không đủ để dựng nên một cái bẫy. Vậy đâu mới là thứ thực sự kéo quỹ xuống đáy, và bài học ấy ứng vào chuyện vay margin ở Việt Nam ra sao? Phần còn lại sẽ rõ.