Tâm lý đám đông: vì sao càng đông người mua, các bạn càng dễ đu đỉnh
Hội nhóm nào cũng bàn một mã, người quen nào cũng khoe lãi, mở app ra thì toàn màu tím. Đó là lúc ngón tay tự bấm mua. Và cũng rất hay là lúc thị trường sắp đổi chiều.
Năm 2021, mình nhớ có giai đoạn đi đâu cũng nghe nói chứng khoán. Quán cà phê, đám cưới, nhóm Zalo gia đình. Người chưa từng mở bảng giá cũng hỏi "mua mã gì bây giờ". Thị trường khi đó đông vui chưa từng thấy.
Rồi sang năm 2022, VN-Index đi từ quanh 1.500 điểm hồi đầu năm xuống dưới 900 điểm vào cuối năm. Rất nhiều người vào đúng lúc đông vui nhất, và ra đúng lúc hoảng loạn nhất.
Đó chính là tâm lý đám đông.
Tâm lý đám đông là gì
Hiểu đơn giản, đó là khi chúng ta làm theo số đông thay vì tự nghĩ. Nhà tâm lý học Gustave Le Bon viết về điều này từ năm 1895 trong cuốn "Tâm lý học đám đông": một người đứng giữa đám đông thì dễ bị cảm xúc chung cuốn đi hơn hẳn lúc ngồi một mình.
Trong chứng khoán, nó hiện ra thành hai thứ rất quen:
- FOMO: sợ bỏ lỡ. Thấy cổ phiếu tím mấy phiên, người khác khoe lãi, thế là mua đuổi dù giá đã chạy xa.
- Bán tháo: ngược lại. Cả nhóm kêu sập, tin xấu dồn dập, thế là bán ở gần đáy.
Vì sao đám đông thường sai đúng lúc quan trọng
Không phải lúc nào đông người cũng sai. Trong một xu hướng tăng, đi cùng dòng tiền là đúng. Cái sai nằm ở thời điểm.
Đầu tiên, khi gần như ai cũng đã mua rồi thì còn ai mua tiếp để đẩy giá lên? Lúc thị trường "ai cũng nói về chứng khoán", thường là lúc tiền mới đã vào gần hết.
Thứ hai, người đến sau luôn mua ở giá cao hơn. Người đến trước có lãi dày thì bán ra rất thoải mái, người đến sau có lãi mỏng thì chỉ cần giảm nhẹ là thành lỗ, rồi kẹp hàng.
Cuối cùng, cảm xúc lây nhanh hơn thông tin. Một tin đồn trong nhóm chạy nhanh hơn báo cáo tài chính rất nhiều. Đến khi số liệu thật được công bố thì giá đã phản ánh xong từ lâu.
Dấu hiệu các bạn đang bị cuốn theo đám đông
- Mua một mã vì "nhóm đang hô", chưa tự xem biểu đồ hay báo cáo.
- Không trả lời được câu "nếu sai thì mình thoát ở giá nào?".
- Mua thêm khi lỗ vì "ai cũng bảo đây là vùng giá rẻ".
- Thấy khó chịu nếu không có lệnh nào trong phiên, dù thị trường đang xấu.
Chỉ cần dính hai trên bốn dấu hiệu này thôi là đáng để dừng lại một nhịp rồi nhá.
Thoát khỏi đám đông bằng cách nào
Không phải bằng ý chí. Ý chí của ai cũng mềm đi khi thấy người khác lãi. Cách hiệu quả là có điều kiện viết sẵn từ trước, để quyết định đến từ điều kiện chứ không đến từ không khí:
- Thị trường chung phải đang khoẻ thì mới mua.
- Cổ phiếu phải vừa tăng trưởng tốt vừa đang được dòng tiền đẩy lên.
- Mua ở điểm rõ ràng, có điểm cắt lỗ trước khi bấm lệnh.
Uptrend làm sẵn ba việc này mỗi ngày: chấm sức khoẻ thị trường, quét cổ phiếu khoẻ nhất, tính điểm vào và điểm cắt lỗ. Các bạn đọc thêm cách cắt lỗ để thấy vì sao một điểm thoát có trước quan trọng đến vậy.
Chung quy lại
Đám đông không xấu, chỉ là đám đông hay đến muộn và hay hoảng sớm. Muốn không bị cuốn theo thì đừng cố gồng lòng, hãy cầm trong tay một bộ điều kiện cố định.
Hỏi nhanh
Tâm lý đám đông là gì?
Là xu hướng một người làm theo số đông thay vì tự phân tích, vì tin rằng nhiều người cùng làm thì chắc là đúng, hoặc vì sợ bị bỏ lại. Trong chứng khoán, nó khiến nhiều người cùng mua khi giá đã tăng mạnh và cùng bán tháo khi giá đã giảm sâu.
FOMO trong chứng khoán là gì?
FOMO (fear of missing out) là nỗi sợ bỏ lỡ: thấy cổ phiếu tăng liên tục, người khác lãi, nên vội mua đuổi dù giá đã chạy xa. FOMO là một biểu hiện điển hình của tâm lý đám đông.
Làm sao tránh tâm lý đám đông khi đầu tư?
Có một quy trình viết sẵn từ trước: điều kiện nào mới mua, mua ở điểm nào, cắt lỗ ở đâu. Khi quyết định dựa vào điều kiện cố định thay vì không khí hội nhóm, các bạn tự khắc bớt bị kéo theo đám đông.
Bài tiếp theo · Giao dịch khác biệt số đông: đa số làm gì thì người thắng làm điều ngược lạiBiết đám đông hay sai rồi. Vậy cụ thể phải làm khác đi ở bốn chỗ nào?→Đọc tiếp
- Giao dịch khác biệt số đông: đa số làm gì thì người thắng làm điều ngược lại
- Kẹp hàng trong chứng khoán là gì? Bị kẹp hàng phải làm sao
- 10 sai lầm cần tránh khi đầu tư chứng khoán
- Cắt lỗ là gì? Cắt lỗ bao nhiêu phần trăm là hợp lý