Kiến thứcMở biểu đồ

Phân tích cơ bản là gì, và vì sao công ty tốt vẫn có thể làm các bạn lỗ

Uptrend.vnKiến thức đầu tư · 20/11/2026

Mua cổ phiếu là mua một phần doanh nghiệp. Nghe thì ai cũng gật, nhưng mấy ai mua mà biết doanh nghiệp đó kiếm tiền từ đâu, đang lớn lên hay co lại? Phân tích cơ bản là để trả lời đúng mấy câu đó.

Các bạn mua một quán phở thì chắc chắn sẽ hỏi: mỗi ngày bán được bao nhiêu bát, lãi bao nhiêu, có đang nợ tiền ai không, và giá sang nhượng có đắt không. Phân tích cơ bản chỉ là hỏi đúng những câu đó, nhưng với một công ty niêm yết.

Phân tích cơ bản là gì

Phân tích cơ bản là đánh giá cổ phiếu dựa trên chính doanh nghiệp, chứ không dựa trên giá chạy lên xuống thế nào. Nguyên liệu chính là báo cáo tài chính, tin tức ngành, và các chỉ số tính từ đó.

Kết quả kinh doanhDoanh thu và lợi nhuậnCân đối kế toánTài sản và nợLưu chuyển tiền tệTiền thật vào ra
Ba bản chính trong một bộ báo cáo tài chính

4 câu hỏi cốt lõi

Đầu tiên: doanh nghiệp kiếm tiền từ đâu? Bán gì, cho ai, có lợi thế gì để người khác khó cạnh tranh. Không giải thích được trong hai câu là dấu hiệu mình chưa hiểu doanh nghiệp đủ kỹ.

Thứ hai: có đang lớn lên không? Nhìn doanh thu và lợi nhuận mấy quý gần nhất so với cùng kỳ năm trước. Doanh nghiệp tăng trưởng đều thì giá cổ phiếu có lực đẩy dài hạn. Chỉ số hay dùng là EPS, tức lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu.

Thứ ba: có khoẻ không? Nợ vay có quá lớn so với vốn chủ không, tiền mặt có thật sự chảy về không hay lợi nhuận chỉ nằm trên giấy. Phần này nằm trong báo cáo tài chính, đặc biệt là bảng lưu chuyển tiền tệ.

Cuối cùng: giá có đắt không? So giá với lợi nhuận (P/E) hoặc với tài sản (P/B), nhưng phải so với chính lịch sử của mã đó và các mã cùng ngành, chứ một con số P/E đứng riêng không nói lên nhiều.

Cái bẫy của phân tích cơ bản

Nhưng mà vấn đề là, công ty tốt chưa chắc là cổ phiếu đang tốt để mua. Có những doanh nghiệp đầu ngành, lãi đều, mà giá đi ngang cả năm trời. Cũng có lúc thị trường chung đi xuống, kéo cả cổ phiếu tốt giảm theo 20–30%.

Người chỉ nhìn cơ bản rất hay rơi vào cảnh "doanh nghiệp tốt thế này, giảm thì mua thêm", rồi bình quân giá xuống mãi.

Phân tích cơ bản và phân tích kỹ thuật

Thế nên các phương pháp hiệu quả thường dùng cả hai:

  • Phân tích cơ bản trả lời: mua cái gì, doanh nghiệp nào đáng sở hữu.
  • Phân tích kỹ thuật trả lời: mua lúc nào, sai thì thoát ở đâu.

CANSLIM của William O'Neil và SEPA của Mark Minervini đều như vậy: lọc doanh nghiệp tăng trưởng mạnh trước, rồi mới chờ giá xác nhận trên biểu đồ để vào lệnh.

Trên Uptrend, chỉ báo Tăng trưởng & Định giá vẽ doanh thu, lợi nhuận, EPS, P/E, P/B ngay trên biểu đồ giá. Nhìn một lần là thấy giá có đang đi cùng lợi nhuận không, khỏi phải mở hai nơi.

Chung quy lại

Phân tích cơ bản giúp các bạn biết mình đang cầm một doanh nghiệp tốt hay một tờ giấy theo tin đồn. Nhưng tốt thôi chưa đủ, còn phải đúng lúc. Bài tiếp theo mình đi vào các chỉ số cụ thể để đo "tốt" và "đắt".

Hỏi nhanh

Phân tích cơ bản là gì?

Phân tích cơ bản là cách đánh giá cổ phiếu dựa trên chính doanh nghiệp: ngành nghề, khả năng kiếm tiền, tốc độ tăng trưởng, sức khoẻ tài chính và mức giá so với lợi nhuận. Mục tiêu là biết doanh nghiệp có tốt không và giá hiện tại đắt hay rẻ.

Phân tích cơ bản và phân tích kỹ thuật khác nhau thế nào?

Phân tích cơ bản trả lời câu "mua cái gì" dựa vào doanh nghiệp. Phân tích kỹ thuật trả lời câu "mua lúc nào" dựa vào giá và khối lượng trên biểu đồ. Nhiều phương pháp thành công như CANSLIM hay SEPA dùng cả hai.

Người mới học phân tích cơ bản bắt đầu từ đâu?

Bắt đầu từ 4 câu: doanh nghiệp kiếm tiền từ đâu, lợi nhuận có đang tăng không, có nợ quá nhiều không, giá có quá đắt so với lợi nhuận không. Sau đó mới học các chỉ số EPS, ROE, P/E và cách đọc báo cáo tài chính.

Bài tiếp theo · Định giá cổ phiếu là gì: P/E, P/B, DCF, PEG giải thích như cho người mớiBiết bốn câu rồi. Câu cuối "đắt hay rẻ" thì có những cách tính nào?→

Đọc tiếp

Uptrend trên điện thoạiAndroid: tải trên Google Play · iPhone: cài lên màn hình chínhCài app

Tự đánh dấu xu hướng, hỗ trợ, kháng cự trên biểu đồ thật.

Mở biểu đồ trên Uptrend