Phân tích kỹ thuật là gì? Hướng dẫn cho người mới từ A đến Z
Phân tích kỹ thuật không phải là đoán giá ngày mai. Nó là cách đọc hành vi của người mua và người bán qua giá và khối lượng, để biết lúc nào phần thắng đang nghiêng về phía mình và lúc nào nên đứng ngoài.
Phân tích kỹ thuật là gì
Phân tích kỹ thuật là cách đánh giá cổ phiếu dựa trên dữ liệu giao dịch: giá đã đi như thế nào, khối lượng ra sao. Người phân tích kỹ thuật không hỏi "công ty này tốt không" mà hỏi "những người đang mua bán cổ phiếu này đang hành xử thế nào".
Nền móng của phương pháp này là ba giả định, có từ lý thuyết của Charles Dow cuối thế kỷ 19:
- Giá phản ánh mọi thứ. Tin tức, kỳ vọng, nỗi sợ, tất cả đã nằm trong giá và khối lượng.
- Giá đi theo xu hướng. Một xu hướng đã hình thành thì có khả năng tiếp diễn hơn là đảo chiều.
- Lịch sử hay lặp lại. Vì con người vẫn tham và sợ như nhau, những kiểu hình giá cũ hay xuất hiện lại.
Phân tích kỹ thuật và phân tích cơ bản
| Phân tích cơ bản | Phân tích kỹ thuật | |
|---|---|---|
| Câu hỏi chính | Mua doanh nghiệp nào? | Mua bán lúc nào? |
| Dữ liệu | Báo cáo tài chính, ngành, ban lãnh đạo | Giá, khối lượng |
| Khung thời gian | Thường dài: quý, năm | Từ vài phiên đến vài tháng |
| Điểm mạnh | Biết giá trị thật của thứ mình mua | Biết khi nào thị trường đồng thuận, có điểm cắt lỗ rõ |
| Điểm yếu | Cổ phiếu tốt vẫn có thể giảm rất lâu | Tín hiệu giả, dễ bị nhiễu khi thanh khoản thấp |
Hai cách không loại trừ nhau. Những trường phái hiệu quả nhất, như CANSLIM của William O'Neil hay SEPA của Mark Minervini, đều chọn doanh nghiệp có lợi nhuận tăng mạnh rồi dùng biểu đồ để chọn thời điểm.
6 công cụ cốt lõi
1. Xu hướng
Mọi thứ bắt đầu từ đây. Đỉnh và đáy cao dần là xu hướng tăng, thấp dần là xu hướng giảm, đi ngang là tích luỹ. Đọc kỹ ở bài uptrend là gì.
2. Hỗ trợ và kháng cự
Hỗ trợ là vùng giá mà người mua hay xuất hiện, kháng cự là vùng người bán hay xuất hiện. Đây là chỗ bạn đặt điểm mua và điểm cắt lỗ. Xem bài hỗ trợ và kháng cự.
3. Nến Nhật
Mỗi cây nến tóm tắt một phiên qua bốn mức giá: mở cửa, cao nhất, thấp nhất, đóng cửa. Nhìn hình dạng nến, bạn biết phe mua hay phe bán thắng trong phiên đó. Xem bài cách đọc biểu đồ nến.
4. Khối lượng
Giá cho biết chuyện gì xảy ra, khối lượng cho biết chuyện đó có bao nhiêu người tham gia. Giá vượt đỉnh với khối lượng gấp đôi bình thường đáng tin hơn nhiều so với vượt đỉnh khi chẳng ai giao dịch.
5. Đường trung bình động (MA)
MA lấy trung bình giá của một số phiên gần nhất để làm mượt các dao động. Giá trên MA dốc lên là dấu hiệu xu hướng tăng. Xem bài đường MA là gì.
6. Chỉ báo động lượng: RSI và MACD
RSI do J. Welles Wilder giới thiệu năm 1978, đo tốc độ tăng so với tốc độ giảm trong khoảng 14 phiên, dao động từ 0 đến 100. Trên 70 thường gọi là quá mua, dưới 30 là quá bán.
MACD do Gerald Appel phát triển, là khoảng cách giữa hai đường trung bình (thường là 12 và 26 phiên) cùng một đường tín hiệu 9 phiên. MACD cắt lên đường tín hiệu cho thấy động lượng tăng đang mạnh lên.
Lưu ý quan trọng: trong một xu hướng tăng mạnh, RSI có thể nằm trên 70 rất lâu. "Quá mua" không có nghĩa là "sắp giảm". Chỉ báo động lượng chỉ nên dùng để xác nhận, không dùng để đi ngược xu hướng.
Chọn khung thời gian
Cùng một cổ phiếu có thể tăng trên biểu đồ ngày nhưng giảm trên biểu đồ tuần. Nguyên tắc chung: xác định xu hướng ở khung lớn, tìm điểm vào ở khung nhỏ. Người đầu tư vài tuần đến vài tháng thường dùng biểu đồ tuần để xem bức tranh lớn và biểu đồ ngày để chọn điểm mua.
Giới hạn của phân tích kỹ thuật ở Việt Nam
- Cổ phiếu thanh khoản thấp dễ bị làm giá. Vài lệnh lớn đủ vẽ ra một mẫu hình đẹp. Ưu tiên cổ phiếu có giá trị giao dịch đủ lớn.
- T+2 làm chậm việc cắt lỗ. Mua hôm nay, sớm nhất chiều ngày làm việc thứ hai mới bán được, nên tín hiệu sai sẽ tốn hơn so với thị trường cho bán ngay.
- Biên độ trần sàn. Giá có thể giảm sàn nhiều phiên liền mà không bán được, nên tỷ trọng mỗi mã phải vừa phải.
- Tin tức nội bộ. Thông tin đôi khi phản ánh vào giá trước khi công bố. Đây vừa là lý do phân tích kỹ thuật hữu ích, vừa là lý do nó hay bị đánh lừa.
Cách học để không bị ngợp
Chọn một bộ công cụ nhỏ: xu hướng, hỗ trợ kháng cự, khối lượng và một hai đường MA. Mở biểu đồ 20 cổ phiếu đã tăng mạnh nhất năm qua, tìm xem trước khi tăng chúng trông thế nào. Làm vậy hiệu quả hơn đọc lý thuyết về hai chục chỉ báo.
Hỏi nhanh
Phân tích kỹ thuật là gì?
Phân tích kỹ thuật là phương pháp đánh giá cổ phiếu dựa trên dữ liệu giao dịch, chủ yếu là giá và khối lượng, để nhận ra xu hướng và các vùng giá quan trọng, từ đó chọn thời điểm mua bán.
Phân tích kỹ thuật và phân tích cơ bản khác nhau thế nào?
Phân tích cơ bản trả lời câu hỏi nên mua doanh nghiệp nào, dựa trên lợi nhuận, tài sản, triển vọng. Phân tích kỹ thuật trả lời câu hỏi nên mua bán lúc nào, dựa trên hành vi giá và khối lượng. Nhiều nhà đầu tư dùng cả hai.
Phân tích kỹ thuật có chính xác không?
Không công cụ nào chính xác tuyệt đối. Phân tích kỹ thuật giúp nghiêng xác suất về phía mình và đặt điểm cắt lỗ rõ ràng, chứ không cho biết chắc giá sẽ đi đâu.
Người mới nên học chỉ báo nào trước?
Nên học xu hướng, hỗ trợ kháng cự, nến và khối lượng trước, sau đó mới tới đường trung bình MA và một chỉ báo động lượng như RSI. Học ít mà dùng thành thạo tốt hơn học nhiều.
Sách phân tích kỹ thuật nào nên đọc?
Cuốn nền tảng được dùng rộng rãi nhất là Technical Analysis of the Financial Markets của John J. Murphy, bản tiếng Việt là Phân tích kỹ thuật thị trường tài chính.