Mô hình VCP là gì? Cách nhận biết và điểm mua theo Mark Minervini
VCP là mẫu hình nổi tiếng nhất của Mark Minervini. Nhìn bề ngoài chỉ là giá dao động hẹp dần, nhưng bên trong là câu chuyện người bán đang cạn dần, và chỉ cần một lực mua nhỏ là giá bật lên.
VCP là gì
VCP viết tắt của Volatility Contraction Pattern, nghĩa là mẫu hình co hẹp biến động. Mark Minervini mô tả nó trong cuốn Trade Like a Stock Market Wizard: cổ phiếu đang trong xu hướng tăng thì dừng lại tạo nền, và trong nền đó, mỗi nhịp điều chỉnh nông hơn nhịp trước.
Ví dụ: nhịp điều chỉnh đầu tiên giảm 25% từ đỉnh, hồi lên rồi giảm lần hai chỉ 15%, lần ba 8%, lần bốn 3%. Mỗi nhịp như vậy được gọi là một chữ T (contraction). Khối lượng giao dịch cũng nhỏ dần theo.
Vì sao VCP hoạt động
Hãy nghĩ về những người đang nắm cổ phiếu trong nền giá:
- Nhịp co đầu tiên sâu vì nhiều người chốt lời sau đợt tăng trước, và những người yếu tay hoảng sợ bán ra.
- Mỗi nhịp sau nông hơn vì số người muốn bán ít dần. Ai muốn bán đã bán gần hết.
- Khối lượng cạn kiệt ở nhịp cuối cho thấy gần như không còn ai bán ở giá này. Cung đã bị hấp thụ.
Khi cung cạn mà cầu xuất hiện trở lại, giá không cần nhiều tiền để đi lên. Đó là lúc giá vượt pivot với khối lượng bùng nổ.
5 đặc điểm nhận biết VCP
- Có xu hướng tăng trước đó. VCP là nền nghỉ trong giai đoạn 2, không phải mẫu hình bắt đáy. Cổ phiếu nên đạt Trend Template.
- Từ 2 đến 6 nhịp co, mỗi nhịp hẹp hơn nhịp trước. Nhịp co sau thường chỉ còn khoảng một nửa nhịp trước.
- Khối lượng giảm dần qua các nhịp, đặc biệt cạn ở nhịp cuối, có những phiên khối lượng thấp bất thường.
- Đáy sau cao hơn hoặc ngang đáy trước, không thủng đáy của nhịp co trước.
- Nhịp co cuối rất chặt: giá đóng cửa gần như bằng nhau nhiều phiên liền. Đây là dấu hiệu rõ nhất.
Điểm mua và điểm cắt lỗ
- Điểm mua (pivot): mức giá cao nhất của nhịp co cuối cùng. Mua khi giá vượt mức này, lý tưởng là với khối lượng cao hơn hẳn trung bình 50 phiên.
- Điểm cắt lỗ: dưới đáy của nhịp co cuối. Vì nhịp cuối hẹp, khoảng cách thường chỉ vài phần trăm, nên rủi ro mỗi lệnh nhỏ. Xem thêm bài cắt lỗ.
- Không đuổi theo: nếu giá đã chạy quá xa pivot, khoảng 5% trở lên, điểm cắt lỗ hợp lý sẽ nằm quá xa. Thà bỏ lỡ còn hơn mua đuổi.
VCP thất bại trông thế nào
Không mẫu hình nào thắng mọi lần. Một số dấu hiệu VCP đang hỏng:
- Giá vượt pivot nhưng khối lượng thấp, rồi quay lại ngay vào trong nền.
- Nhịp co sau sâu hơn nhịp trước, hoặc thủng đáy nhịp trước.
- Khối lượng lớn xuất hiện ở các phiên giảm trong nền thay vì phiên tăng.
- Thị trường chung đang giảm. Ở Việt Nam, khi VN-Index gãy xu hướng, phần lớn VCP đẹp cũng thất bại theo.
VCP và cốc tay cầm
Cốc tay cầm là mẫu hình của William O'Neil trong phương pháp CANSLIM: giá giảm thành hình chữ U, hồi lên gần đỉnh cũ, điều chỉnh nhẹ tạo "tay cầm" rồi vượt lên. Một nền cốc tay cầm tốt thường cũng có tính chất co hẹp: phần tay cầm nông hơn phần cốc, khối lượng cạn ở tay cầm. Có thể xem VCP là cách nhìn vào "chất lượng bên trong" của mọi nền giá, còn cốc tay cầm là một hình dạng cụ thể.
Lưu ý khi tìm VCP trên cổ phiếu Việt Nam
- Cổ phiếu thanh khoản thấp dễ vẽ ra những nền "chặt" giả, vì đơn giản là không có ai giao dịch. Hãy nhìn giá trị giao dịch, không chỉ khối lượng.
- Biên độ ±7% trên HOSE khiến những phiên vượt pivot mạnh đôi khi kịch trần, khó mua. Đặt lệnh sớm, chấp nhận không phải lúc nào cũng mua được.
- Với T+2, nếu VCP thất bại ngay sau khi mua, bạn chưa bán được trong hai ngày đầu. Đây là lý do nên giữ quy mô mỗi lệnh vừa phải.
Hỏi nhanh
Mô hình VCP là gì?
VCP (Volatility Contraction Pattern) là mẫu hình nền giá trong đó mỗi nhịp điều chỉnh hẹp hơn nhịp trước, khối lượng giảm dần, cho thấy lượng cổ phiếu bán ra đang cạn. Điểm mua là khi giá vượt mức cao nhất của nhịp co cuối cùng (pivot) với khối lượng lớn.
VCP có bao nhiêu nhịp co?
Theo Mark Minervini, VCP thường có từ 2 đến 6 nhịp co. Mỗi nhịp sau thường hẹp hơn nhịp trước, ví dụ 25%, 15%, 8% rồi 3%.
Đặt cắt lỗ thế nào khi mua theo VCP?
Điểm cắt lỗ thường đặt ngay dưới đáy của nhịp co cuối cùng. Vì nhịp co cuối rất hẹp nên khoảng cách cắt lỗ ngắn, rủi ro mỗi lệnh nhỏ.
VCP khác cốc tay cầm thế nào?
Cốc tay cầm của William O'Neil mô tả hình dạng của nền giá. VCP mô tả quá trình biến động thu hẹp dần bên trong nền. Một nền cốc tay cầm tốt thường cũng có tính chất co hẹp như VCP.