CANSLIM là gì? 7 tiêu chí chọn cổ phiếu của William O'Neil
William O'Neil đã nghiên cứu những cổ phiếu tăng giá mạnh nhất nước Mỹ qua nhiều thập kỷ và tìm ra chúng có chung 7 đặc điểm trước khi bùng nổ. Bảy chữ cái đó là CANSLIM.
CANSLIM từ đâu ra
William O'Neil là nhà đầu tư người Mỹ, sáng lập tờ Investor's Business Daily năm 1984. Ông cùng cộng sự nghiên cứu những cổ phiếu tăng mạnh nhất thị trường Mỹ qua nhiều thập kỷ, rồi hỏi: trước khi tăng, chúng có điểm gì chung? Kết quả là 7 đặc điểm, được trình bày trong cuốn How to Make Money in Stocks (bản tiếng Việt: Làm giàu từ chứng khoán).
Mark Minervini, người phát triển phương pháp SEPA, chịu ảnh hưởng lớn từ trường phái này.
Giải thích 7 chữ cái
C – Lợi nhuận quý hiện tại
Lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu (EPS) quý gần nhất phải tăng mạnh so với cùng quý năm trước. O'Neil đặt ngưỡng tối thiểu khoảng 20–25%, và lý tưởng là đang tăng tốc: quý này tăng nhanh hơn quý trước. So với cùng kỳ năm trước để loại yếu tố mùa vụ.
A – Lợi nhuận hằng năm
Một quý tốt có thể là may mắn. O'Neil muốn thấy lợi nhuận năm tăng đều trong khoảng 3 năm gần nhất, mức tăng trưởng từ 25% trở lên, kèm tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) cao, khoảng 17% trở lên.
N – Cái mới
Một sản phẩm mới, dịch vụ mới, ban lãnh đạo mới, điều kiện ngành mới. Và một cái mới quan trọng không kém: giá chạm đỉnh mới. Ngược với trực giác, O'Neil nhận thấy cổ phiếu tốt nhất thường được mua khi đang gần đỉnh cao nhất, không phải khi đang rẻ.
S – Cung và cầu
Giá đi lên khi cầu lớn hơn cung. Dấu hiệu tốt: khối lượng tăng mạnh ở những phiên tăng giá, nhỏ lại ở phiên giảm. Doanh nghiệp mua lại cổ phiếu quỹ làm giảm lượng cổ phiếu lưu hành cũng là điểm cộng.
L – Dẫn dắt hay tụt hậu
Mua cổ phiếu dẫn đầu ngành, không mua cổ phiếu "rẻ hơn" vì tăng chậm hơn. O'Neil dùng xếp hạng sức mạnh giá tương đối (RS) và ưu tiên cổ phiếu có RS từ 80 trở lên, tức tăng mạnh hơn 80% cổ phiếu khác.
I – Tổ chức nắm giữ
Giá cổ phiếu được đẩy lên chủ yếu bởi tiền lớn của quỹ đầu tư. Cổ phiếu tốt thường có số lượng tổ chức nắm giữ tăng dần, và có những quỹ chất lượng trong số đó.
M – Xu hướng thị trường
Chữ cuối nhưng có lẽ quan trọng nhất. Theo O'Neil, khoảng ba phần tư cổ phiếu đi theo hướng của thị trường chung. Cổ phiếu đạt đủ sáu tiêu chí trên vẫn dễ thất bại nếu mua khi thị trường đang giảm.
Điểm mua và cắt lỗ theo O'Neil
O'Neil mua khi cổ phiếu vượt khỏi một nền giá đúng chuẩn, nổi tiếng nhất là cốc tay cầm, tại điểm mua với khối lượng lớn hơn trung bình ít nhất 40–50%. Ông không mua nếu giá đã chạy quá 5% trên điểm mua.
Quy tắc cắt lỗ của ông rất rõ: bán khi giá giảm 7–8% so với giá mua, không chờ, không hy vọng. Đọc lý do toán học ở bài cắt lỗ bao nhiêu phần trăm.
Áp dụng CANSLIM ở Việt Nam
| Chữ | Ở Việt Nam nên xem |
|---|---|
| C, A | Lợi nhuận sau thuế cổ đông công ty mẹ theo quý và năm; cẩn thận lợi nhuận đột biến từ thanh lý tài sản hay hoàn nhập dự phòng |
| N | Dự án mới, ngành được hưởng chính sách, giá vượt đỉnh 52 tuần |
| S | Khối lượng ở phiên tăng so với phiên giảm; lượng cổ phiếu tự do chuyển nhượng |
| L | Tự so mức tăng giá với VN-Index trong 3–12 tháng |
| I | Giao dịch của khối ngoại, quỹ đầu tư, tự doanh công ty chứng khoán |
| M | Xu hướng của VN-Index và số lượng cổ phiếu vượt đỉnh mỗi phiên |
Hai điểm cần cẩn thận: cổ phiếu nhỏ có lợi nhuận tăng vọt nhưng thanh khoản quá mỏng thì khó vào khó ra; và biên độ trần sàn cùng chu kỳ T+2 khiến cắt lỗ 7–8% không phải lúc nào cũng thực hiện đúng mức được, nên quy mô mỗi lệnh phải vừa phải.
CANSLIM và phương pháp của Minervini
Hai trường phái rất gần nhau: đều chọn doanh nghiệp tăng trưởng lợi nhuận mạnh, đều mua cổ phiếu dẫn dắt gần đỉnh, đều cắt lỗ chặt. Khác biệt chủ yếu ở cách chọn điểm mua: O'Neil nhấn mạnh hình dạng nền giá như cốc tay cầm, Minervini nhấn mạnh quá trình co hẹp biến động bên trong nền, tức mẫu hình VCP, và bộ lọc xu hướng Trend Template.
Hỏi nhanh
CANSLIM là gì?
CANSLIM là phương pháp chọn cổ phiếu tăng trưởng của William O'Neil, nhà sáng lập Investor's Business Daily, gồm 7 tiêu chí: lợi nhuận quý hiện tại, lợi nhuận năm, yếu tố mới, cung cầu, cổ phiếu dẫn dắt, tổ chức nắm giữ và xu hướng thị trường.
CANSLIM viết tắt của gì?
C: Current quarterly earnings (lợi nhuận quý gần nhất). A: Annual earnings (lợi nhuận hằng năm). N: New (sản phẩm, ban lãnh đạo, đỉnh giá mới). S: Supply and demand (cung cầu). L: Leader or laggard (dẫn dắt hay tụt hậu). I: Institutional sponsorship (tổ chức nắm giữ). M: Market direction (xu hướng thị trường).
Quy tắc cắt lỗ của O'Neil là bao nhiêu?
William O'Neil khuyên cắt lỗ khi cổ phiếu giảm 7–8% so với giá mua, không có ngoại lệ.
CANSLIM có dùng được ở Việt Nam không?
Dùng được về nguyên lý, nhưng cần điều chỉnh: thay tổ chức nắm giữ bằng dòng tiền quỹ, khối ngoại, tự doanh; tự tính sức mạnh giá so với VN-Index; và chú ý thanh khoản vì nhiều cổ phiếu Việt Nam giao dịch mỏng.