P/E, EPS, ROE, P/B là gì? Cách đọc 4 chỉ số cơ bản của cổ phiếu
Bốn chỉ số này trả lời bốn câu hỏi đơn giản: doanh nghiệp lãi bao nhiêu trên mỗi cổ phiếu, bạn đang trả giá bao nhiêu cho mỗi đồng lãi, doanh nghiệp dùng vốn có giỏi không, và bạn đang trả bao nhiêu so với tài sản thật.
EPS: mỗi cổ phiếu làm ra bao nhiêu tiền lãi
EPS = Lợi nhuận sau thuế của cổ đông công ty mẹ / Số cổ phiếu lưu hành bình quân
Ví dụ: công ty lãi 500 tỷ đồng trong 4 quý gần nhất, có 100 triệu cổ phiếu. EPS = 500 tỷ / 100 triệu = 5.000 đồng. Mỗi cổ phiếu bạn cầm "làm ra" 5.000 đồng lãi một năm.
Điều quan trọng hơn con số EPS là xu hướng của nó: EPS tăng đều qua các quý và các năm là dấu hiệu doanh nghiệp đang lớn lên. Những cổ phiếu tăng giá mạnh nhất thường có EPS tăng tốc, đây là chữ C và chữ A trong phương pháp CANSLIM.
P/E: bạn trả bao nhiêu cho mỗi đồng lãi
P/E = Giá cổ phiếu / EPS
Cổ phiếu ở ví dụ trên giá 60.000 đồng, EPS 5.000 đồng, thì P/E = 12. Bạn trả 12 đồng để sở hữu 1 đồng lãi mỗi năm. Nói cách khác, nếu lợi nhuận giữ nguyên, mất khoảng 12 năm lãi để "hoàn vốn".
P/E bao nhiêu là hợp lý
- So với chính nó: P/E hiện tại so với mức trung bình 3–5 năm của doanh nghiệp.
- So với cùng ngành: ngân hàng thường có P/E thấp hơn công ty công nghệ hay bán lẻ tăng trưởng nhanh. So P/E giữa hai ngành khác nhau không có nhiều ý nghĩa.
- So với tốc độ tăng lợi nhuận: doanh nghiệp tăng lãi 30% mỗi năm xứng đáng P/E cao hơn doanh nghiệp đứng yên.
Ba cái bẫy của P/E thấp
- Lợi nhuận bất thường: năm nay bán một khu đất, lãi tăng vọt, P/E trông rất thấp. Năm sau không còn khoản đó, P/E thật cao hơn nhiều.
- Thị trường đã thấy trước: P/E thấp vì nhà đầu tư dự đoán lợi nhuận sắp giảm.
- Doanh nghiệp chu kỳ ở đỉnh: thép, phân bón, dầu khí lãi cao nhất khi giá hàng hoá ở đỉnh, đúng lúc P/E thấp nhất, và cũng là lúc rủi ro nhất.
ROE: doanh nghiệp dùng vốn có giỏi không
ROE = Lợi nhuận sau thuế / Vốn chủ sở hữu bình quân
Hai công ty cùng lãi 100 tỷ, công ty A có vốn chủ 500 tỷ (ROE 20%), công ty B có vốn chủ 2.000 tỷ (ROE 5%). A làm ra tiền hiệu quả gấp bốn lần B trên mỗi đồng vốn của cổ đông.
ROE duy trì trên 15% qua nhiều năm thường được xem là tốt. Nhưng hãy kiểm tra: ROE cao có phải nhờ vay nợ rất nhiều? Doanh nghiệp vay nhiều thì vốn chủ nhỏ, ROE trông đẹp nhưng rủi ro cao khi lãi suất tăng hay kinh doanh chậm lại. Xem nợ vay ở bảng cân đối kế toán, bài cách đọc báo cáo tài chính.
P/B: bạn trả bao nhiêu so với tài sản ròng
P/B = Giá cổ phiếu / Giá trị sổ sách mỗi cổ phiếu, trong đó giá trị sổ sách = vốn chủ sở hữu / số cổ phiếu.
P/B 1,5 nghĩa là bạn trả 1,5 đồng cho mỗi 1 đồng tài sản ròng trên sổ sách. P/B đặc biệt hữu ích với ngân hàng, công ty chứng khoán, bảo hiểm, nơi tài sản chủ yếu là tiền và khoản cho vay, giá trị sổ sách phản ánh khá sát. Với doanh nghiệp công nghệ hay dịch vụ, tài sản quan trọng nhất (con người, thương hiệu) không nằm trên sổ, nên P/B ít ý nghĩa hơn.
P/B và ROE nên đọc cùng nhau: doanh nghiệp có ROE cao thường được thị trường trả P/B cao, vì mỗi đồng vốn của nó sinh lời tốt hơn.
Tóm tắt trong một bảng
| Chỉ số | Trả lời câu hỏi | Đừng quên |
|---|---|---|
| EPS | Mỗi cổ phiếu lãi bao nhiêu? | Xu hướng quan trọng hơn con số |
| P/E | Trả bao nhiêu cho 1 đồng lãi? | So cùng ngành, cẩn thận lãi bất thường |
| ROE | Dùng vốn cổ đông giỏi không? | Kiểm tra có phải nhờ nợ vay |
| P/B | Trả bao nhiêu so với tài sản ròng? | Hợp với ngân hàng, tài chính |
Các chỉ số này của từng doanh nghiệp có sẵn trong mục Cổ phiếu trên Uptrend, kèm lợi nhuận bốn quý gần nhất.
Hỏi nhanh
P/E là gì?
P/E (price to earnings) là giá cổ phiếu chia cho lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu (EPS) của 4 quý gần nhất. P/E 12 nghĩa là bạn đang trả 12 đồng cho mỗi 1 đồng lợi nhuận doanh nghiệp làm ra trong một năm.
P/E bao nhiêu là tốt?
Không có con số chung. P/E phải so với lịch sử của chính doanh nghiệp, với các công ty cùng ngành và với tốc độ tăng lợi nhuận. Doanh nghiệp tăng trưởng nhanh thường được trả P/E cao hơn.
EPS là gì?
EPS (earnings per share) là lợi nhuận sau thuế thuộc về cổ đông công ty mẹ chia cho số cổ phiếu đang lưu hành bình quân. EPS cho biết mỗi cổ phiếu tạo ra bao nhiêu đồng lãi.
ROE là gì, bao nhiêu là tốt?
ROE (return on equity) là lợi nhuận sau thuế chia cho vốn chủ sở hữu, đo doanh nghiệp tạo ra bao nhiêu lãi trên mỗi đồng vốn của cổ đông. ROE duy trì trên 15% qua nhiều năm thường được xem là tốt, nhưng cần kiểm tra ROE cao có phải do vay nợ nhiều hay không.
P/B là gì?
P/B (price to book) là giá cổ phiếu chia cho giá trị sổ sách mỗi cổ phiếu. P/B dưới 1 nghĩa là thị trường định giá doanh nghiệp thấp hơn giá trị tài sản ròng trên sổ sách. P/B hay được dùng với ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm.