Cổ tức là gì? Ngày không hưởng quyền, cách tính và thuế
Cổ tức là phần lợi nhuận doanh nghiệp chia cho cổ đông. Nhưng câu hỏi người mới hay hỏi nhất lại là: phải mua trước ngày nào để được nhận, và nhận xong thì giá cổ phiếu ra sao? Bài này trả lời từng câu.
Cổ tức là gì
Khi doanh nghiệp có lãi, đại hội cổ đông quyết định giữ lại bao nhiêu để kinh doanh tiếp và chia bao nhiêu cho cổ đông. Phần được chia gọi là cổ tức. Ai nắm nhiều cổ phiếu thì nhận nhiều hơn, theo đúng tỷ lệ.
Ở Việt Nam, tỷ lệ cổ tức được tính trên mệnh giá 10.000 đồng, không phải trên giá thị trường. Cổ tức tiền mặt 15% nghĩa là mỗi cổ phiếu nhận 1.500 đồng, dù cổ phiếu đang giao dịch ở 20.000 hay 80.000 đồng.
Các hình thức trả cổ tức
- Tiền mặt: tiền chuyển thẳng vào tài khoản chứng khoán.
- Cổ phiếu: nhận thêm cổ phiếu theo tỷ lệ, ví dụ 100:20 nghĩa là cứ 100 cổ phiếu được thêm 20 cổ phiếu. Phần lẻ thường bị làm tròn xuống.
- Cổ phiếu thưởng (từ nguồn vốn chủ sở hữu khác) về mặt tác động giá cũng tương tự cổ tức cổ phiếu.
Ba ngày cần nhớ
| Ngày | Ý nghĩa |
|---|---|
| Ngày giao dịch không hưởng quyền | Từ ngày này, người mua cổ phiếu không còn được nhận đợt cổ tức đó. Giá tham chiếu được điều chỉnh vào chính ngày này. |
| Ngày đăng ký cuối cùng | Ngày chốt danh sách cổ đông được nhận. Với chu kỳ thanh toán T+2, ngày này thường là ngày làm việc liền sau ngày giao dịch không hưởng quyền. |
| Ngày thanh toán | Ngày tiền hoặc cổ phiếu về tài khoản. |
Quy tắc dễ nhớ: muốn nhận cổ tức, phải mua và khớp lệnh chậm nhất ở phiên liền trước ngày giao dịch không hưởng quyền. Bán từ ngày giao dịch không hưởng quyền trở đi vẫn được nhận.
Giá cổ phiếu được điều chỉnh thế nào
Đây là phần nhiều người hiểu sai nhất. Vào ngày giao dịch không hưởng quyền, giá tham chiếu được hạ xuống để phản ánh phần giá trị đã chia ra:
- Cổ tức tiền mặt: giá tham chiếu = giá đóng cửa phiên trước − tiền cổ tức. Cổ phiếu 30.000 đồng chia 1.500 đồng thì giá tham chiếu còn 28.500 đồng.
- Cổ tức cổ phiếu tỷ lệ r: giá tham chiếu ≈ giá cũ / (1 + r).
Vì vậy tổng tài sản của bạn ngay sau khi nhận cổ tức gần như không đổi, còn bị bớt đi phần thuế. Mua cổ phiếu sát ngày chốt chỉ để "ăn cổ tức" thường không lời như tưởng tượng. Cổ tức chỉ thực sự là lợi nhuận khi sau đó giá cổ phiếu lấp lại khoảng điều chỉnh, điều chỉ xảy ra nếu doanh nghiệp tiếp tục làm ăn tốt.
Thuế cổ tức
- Cổ tức tiền mặt: bị khấu trừ 5% thuế thu nhập cá nhân trước khi về tài khoản. Cổ tức 1.500 đồng thì thực nhận 1.425 đồng mỗi cổ phiếu.
- Cổ tức bằng cổ phiếu: chưa bị thu thuế lúc nhận. Khi bán số cổ phiếu này, ngoài thuế 0,1% trên giá trị bán như mọi lần bán khác, còn bị khấu trừ 5% tính trên mệnh giá phần cổ phiếu nhận từ cổ tức.
Có nên chọn cổ phiếu vì cổ tức cao?
Cổ tức tiền mặt đều đặn qua nhiều năm là dấu hiệu tốt: doanh nghiệp có tiền thật, không chỉ có lãi trên giấy. Nhưng có ba điểm cần kiểm tra:
- Tỷ suất cổ tức tính trên giá thị trường, không phải trên mệnh giá. Cổ tức 20% (2.000 đồng) với cổ phiếu giá 50.000 đồng chỉ là 4% một năm.
- Cổ tức có đến từ lợi nhuận bền vững không? Chia cổ tức lớn bằng khoản lãi bất thường một lần thì năm sau khó lặp lại.
- Chia nhiều cổ phiếu liên tục mà lợi nhuận không tăng là đang pha loãng, không phải đang thưởng cho cổ đông.
Lịch cổ tức của từng doanh nghiệp có trong mục Cổ phiếu trên Uptrend: đợt gần nhất, ngày không hưởng quyền, ngày tiền về và lịch sử chia các năm.
Hỏi nhanh
Cổ tức là gì?
Cổ tức là phần lợi nhuận sau thuế mà công ty cổ phần chia cho cổ đông, theo tỷ lệ số cổ phiếu mỗi người nắm giữ. Cổ tức có thể trả bằng tiền mặt hoặc bằng cổ phiếu.
Phải mua cổ phiếu trước ngày nào để được nhận cổ tức?
Phải mua và khớp lệnh trước ngày giao dịch không hưởng quyền, tức chậm nhất là phiên liền trước ngày đó. Mua đúng vào ngày giao dịch không hưởng quyền trở đi thì không được nhận đợt cổ tức đó.
Cổ tức 10% là bao nhiêu tiền?
Cổ tức ở Việt Nam tính theo mệnh giá 10.000 đồng. Cổ tức tiền mặt 10% nghĩa là 1.000 đồng cho mỗi cổ phiếu, trước thuế.
Thuế cổ tức là bao nhiêu?
Cổ tức tiền mặt bị khấu trừ 5% thuế thu nhập cá nhân trước khi về tài khoản. Với cổ tức bằng cổ phiếu, thuế 5% tính trên mệnh giá được khấu trừ khi bạn bán số cổ phiếu đó, cùng với thuế 0,1% trên giá trị bán.
Cổ tức bao lâu thì về tài khoản?
Doanh nghiệp công bố ngày thanh toán trong thông báo chia cổ tức, thường sau ngày đăng ký cuối cùng từ vài tuần đến vài tháng. Tiền được chuyển thẳng vào tài khoản chứng khoán.