Margin là gì? Vay ký quỹ, call margin và bán giải chấp
Margin là tiền công ty chứng khoán cho bạn vay để mua thêm cổ phiếu. Nó biến khoản lãi 10% thành 20%, nhưng cũng biến khoản lỗ 25% thành mất một nửa vốn, và có thể khiến bạn bị bán cổ phiếu đúng ở đáy.
Margin là gì
Bạn có 100 triệu. Công ty chứng khoán cho vay thêm 100 triệu để mua cổ phiếu, lấy chính số cổ phiếu đó làm tài sản đảm bảo. Bạn đang cầm 200 triệu cổ phiếu với 100 triệu tiền của mình. Đó là margin, hay giao dịch ký quỹ, với tỷ lệ 1:1.
Theo quy định hiện hành, tỷ lệ ký quỹ ban đầu tối thiểu là 50%, tức là bạn vay tối đa bằng số tiền mình có. Không phải cổ phiếu nào cũng được vay: mỗi công ty chứng khoán có danh sách mã cho vay và tỷ lệ riêng.
Margin nhân đôi cả lãi lẫn lỗ
Với tỷ lệ 1:1, cổ phiếu tăng 20% thì vốn của bạn tăng 40%. Nhưng cổ phiếu giảm 20% thì vốn mất 40%, giảm 30% mất 60%. Đó là chưa kể lãi vay tính theo từng ngày, dù cổ phiếu tăng hay giảm.
Chi phí này thường bị đánh giá thấp: nếu bạn nắm một cổ phiếu đi ngang vài tháng, bạn vẫn lỗ vì tiền lãi.
Call margin và bán giải chấp diễn ra thế nào
Tỷ lệ ký quỹ = vốn thực của bạn / tổng giá trị cổ phiếu. Ví dụ trên: 100 / 200 = 50%. Khi giá giảm, vốn thực giảm nhanh hơn tổng tài sản, nên tỷ lệ này tụt xuống:
| Giá cổ phiếu | Tổng giá trị | Nợ | Vốn thực của bạn | Tỷ lệ ký quỹ |
|---|---|---|---|---|
| Ban đầu | 200 triệu | 100 triệu | 100 triệu | 50% |
| Giảm 15% | 170 triệu | 100 triệu | 70 triệu | 41% |
| Giảm 25% | 150 triệu | 100 triệu | 50 triệu | 33% |
| Giảm 35% | 130 triệu | 100 triệu | 30 triệu | 23% |
- Khi tỷ lệ xuống dưới mức duy trì do công ty chứng khoán quy định, bạn bị call margin: được yêu cầu nộp thêm tiền hoặc bán bớt cổ phiếu trong một thời hạn.
- Không bổ sung kịp, hoặc tỷ lệ rơi xuống mức xử lý, công ty chứng khoán sẽ bán giải chấp: tự động bán cổ phiếu để thu hồi nợ, ở bất kỳ giá nào khớp được.
Vấn đề nằm ở thời điểm: bán giải chấp xảy ra đúng lúc giá đã giảm sâu. Khi cả thị trường giảm mạnh, hàng loạt tài khoản bị bán giải chấp cùng lúc, đẩy giá giảm thêm, gây ra thêm một đợt giải chấp nữa. Bạn mất cổ phiếu ở gần đáy và không còn gì để hưởng khi giá hồi.
Thêm một rủi ro riêng ở Việt Nam: T+2 và giá sàn
Mua hôm nay phải đến chiều ngày làm việc thứ hai mới bán được, và khi có tin xấu cổ phiếu có thể nằm giá sàn nhiều phiên không khớp. Với tài khoản dùng margin, vài phiên như vậy đủ để tỷ lệ ký quỹ rơi thẳng xuống mức xử lý.
Khi nào có thể cân nhắc margin
- Bạn đã có kỷ luật cắt lỗ vững qua nhiều chục lệnh, không phải lý thuyết.
- Thị trường chung đang trong xu hướng tăng rõ ràng.
- Chỉ vay một phần nhỏ, không vay hết hạn mức, và cổ phiếu có thanh khoản tốt.
- Điểm cắt lỗ được tính trên tổng vị thế, để khoản lỗ tối đa vẫn nằm trong mức bạn chịu được.
Nếu chưa đáp ứng được những điều trên, không dùng margin là quyết định an toàn nhất. Thị trường luôn còn đó, nhưng tài khoản bị giải chấp thì không quay lại được. Xem thêm 7 loại rủi ro khi đầu tư chứng khoán.
Hỏi nhanh
Margin chứng khoán là gì?
Margin, hay giao dịch ký quỹ, là việc nhà đầu tư vay tiền công ty chứng khoán để mua cổ phiếu, dùng chính số cổ phiếu đó và tiền của mình làm tài sản bảo đảm. Nhà đầu tư phải trả lãi cho khoản vay.
Call margin là gì?
Call margin là khi tỷ lệ ký quỹ trong tài khoản giảm xuống dưới mức duy trì do công ty chứng khoán quy định, thường vì giá cổ phiếu giảm. Nhà đầu tư được yêu cầu nộp thêm tiền hoặc bán bớt cổ phiếu để đưa tỷ lệ về mức an toàn.
Bán giải chấp là gì?
Nếu nhà đầu tư không bổ sung tiền kịp sau khi bị call margin, hoặc tỷ lệ ký quỹ giảm xuống mức xử lý, công ty chứng khoán sẽ tự động bán cổ phiếu trong tài khoản để thu hồi nợ. Việc này gọi là bán giải chấp, thường diễn ra khi giá đang thấp.
Lãi suất margin bao nhiêu?
Lãi suất margin do từng công ty chứng khoán quy định và thay đổi theo thời kỳ, tính theo số ngày vay thực tế. Hãy xem biểu phí của công ty chứng khoán bạn dùng trước khi vay.
Người mới có nên dùng margin không?
Không nên. Margin nhân cả lãi lẫn lỗ, phát sinh lãi vay, và có thể bị bán giải chấp. Người mới nên giao dịch bằng vốn tự có cho đến khi có kỷ luật cắt lỗ vững.